برای بیشتر آدم‌ها درد یعنی خطر و فرار. اما در صحنهٔ توافقی BDSM، ضربهٔ دست یا فشار طناب برای برخی شریک‌ها با برانگیختگی، آرامش و حتی حسی شبیه خلسه همراه است. علم برای این تناقض پاسخ دارد.
پاسخ کوتاه: درد در BDSM می‌تواند لذت‌بخش شود، چون مغز درد را همیشه یک‌جور پردازش نمی‌کند. وقتی درد خواسته‌شده، قابل‌کنترل، همراه با برانگیختگی جنسی و در رابطه‌ای امن رخ میدهد، بخش رنج‌آورِ پردازش درد کم‌رنگ‌تر میشود و به نظر می‌رسد سامانه‌های پاداش بدن، از جمله اندوکانابینوئیدها، درگیر می‌شوند. پژوهشی در مجلهٔ Pain با تصویربرداری مغزی نشان داد افرادی با ترجیح مازوخیستی، درد را فقط در زمینهٔ مازوخیستی به‌طور چشمگیری کم‌شدت‌تر و کمآزارتر گزارش میکنند. این یافته با مرور نظاممند تازهٔ زیست‌شناسی BDSM همسوست.
نه؛ زمینه، معنای درد را عوض می‌کند. Kamping و همکاران (۲۰۱۶، مجلهٔ Pain) به افراد با و بدون ترجیح مازوخیستی محرک لیزری دردناک دادند؛ گاهی همراه با تصاویر مازوخیستی و گاهی با تصاویر خنثی، مثبت یا منفی. افراد مازوخیست فقط در زمینهٔ مازوخیستی شدت و ناخوشایندی درد را چشمگیر کمتر گزارش کردند. تصویربرداری مغز نشان داد در این حالت مناطقی فعال‌ترند که «کجا و چقدر» درد را می‌سنجند، نه مناطقی که رنجِ آن را می‌سازند.
Defrin و همکاران (۲۰۱۵، European Journal of Pain) در ۳۴ نفر، یعنی ۱۷ فرد با رفتار مازوخیستی منظم و ۱۷ نفر گروه مقایسه، دریافتند آستانهٔ درد فشاری در گروه اول بالاتر است و با تعداد جلسات BDSM بالاتر می‌رود. نکتهٔ جالب: آن‌ها درد روزمره را به همان شدتِ دیگران حس می‌کردند، ولی هم‌زمان از آن لذت هم می‌بردند.
یافتهٔ کلیدی: کسی که از درد در BDSM لذت می‌برد درد را «حس نمی‌کند» نیست؛ همان درد را در زمینه‌ای دیگر و با معنایی دیگر پردازش می‌کند (Kamping و همکاران، ۲۰۱۶). هر دو مطالعه کوچک و مقطعی بودند؛ معلوم نیست آستانهٔ بالاتر حاصل تجربه است یا ویژگی از پیش موجود. این یافته با مرور نظاممند Wuyts و Morrens (۲۰۲۲) همسوست.
با بسته شدن چشم‌ها، انتظار و اعتماد پررنگ میشود و معنای لمس و درد تغییر می‌کند — Image: AI-generated / Gemini 3.1 Flash via OpenRouter
چه سازوکاری در بدن، درد را به لذت تبدیل می‌کند؟
Dunkley و همکاران (۲۰۲۰، Journal of Sex Research) پس از مرور ادبیات درد و BDSM نظریه‌ای ساختند و آن را با خود کنشگران سنجیدند. به گفتهٔ آن‌ها عامل واحدی در کار نیست: شبه‌افیونی‌ها و اندوکانابینوئیدهای درون‌زاد، فضای صحنه، حال هیجانی، اختیار و کنترل، پیوند با شریک، برانگیختگی جنسی و خاطره‌ها به هم گره می‌خورند.
مرور نظاممند Wuyts و Morrens (۲۰۲۲، Journal of Sexual Medicine) ده مطالعهٔ زیستیِ موجود را کنار هم گذاشت. شواهدی از تغییر کورتیزول در شریکِ ساب دیده شد، یعنی سامانهٔ استرس درگیر است؛ و تغییر اندوکانابینوئیدها نشان داد سامانهٔ لذت و پاداش هم فعال است. در شریکِ دام، لذتِ اندازه‌گیری‌شده بیشتر به «بازی قدرت» وابسته بود تا «بازی درد».
بند قابل‌نقل: لذت از درد در BDSM حاصل جمع بدن و معناست؛ زمینه، اختیار و اعتماد، پاسخ شیمیایی بدن را جهت می‌دهند. نویسندگان مرور یادآوری کرده‌اند که شمار مطالعات زیستی هنوز اندک است و نتایج باید تکرار شوند. این جمع‌بندی با نگاه زیستی-روانی-اجتماعی امروز به سلامت جنسی همسوست.
آیا حالت شبهخلسه در BDSM واقعی است؟
کنشگران از حالتی می‌گویند که در آن زمان کش می‌آید و ذهن ساکت میشود؛ به آن «ساباسپیس» می‌گویند. Williams و Sprott (۲۰۲۲، Current Opinion in Psychology) مینویسند فعالیتهای کینک می‌توانند حالت غرقگی و «کاهش گذرای فعالیت قشر پیشانی مغز» پدید آورند. Dunkley و همکاران هم این حالت‌های دگرگون هوشیاری را احتمالاً شبیه حالت‌هایی می‌دانند که در تمرین‌های تأملی تجربه میشود.
Klement و همکاران (۲۰۱۷، Culture, Health & Sexuality) آیینی ۱۶۰ نفره به نام «رقص ارواح» را بررسی کردند که در آن شرکت‌کنندگان با سوراخ‌کردن موقت پوست و آویختن وزنه می‌رقصیدند. از پیش از آیین تا میانهٔ آن، کورتیزول بالا رفت، اما استرس روانی و هیجان منفی پایین آمد و احساس یکی‌شدن با دیگران بیشتر شد. در نظرسنجی Forer و Westlake (۲۰۲۵) از ۵۲۵ کنشگر BDSM هم، بسیاری از کسانی که درد مزمن داشتند از سود روانی و دست‌کم کاهش کوتاه‌مدت درد خبر دادند.
بند قابل‌نقل: در BDSM توافقی، بدن ممکن است در آماده‌باش باشد در حالی که ذهن آرام‌تر از پیش است (Klement و همکاران، ۲۰۱۷). این مطالعه‌ها بر گزارش شخصی و نمونهٔ داوطلب تکیه دارند و علت و معلول را ثابت نمی‌کنند، ولی با جمع‌بندی‌های تازهٔ این حوزه همسو هستند.
فروید دربارهٔ لذت از درد چه گفت و امروز چه می‌دانیم؟
فروید در مقالهٔ «مسئلهٔ اقتصادی مازوخیسم» (۱۹۲۴؛ Standard Edition، جلد ۱۹، صفحهٔ ۱۵۵ تا ۱۷۰) سه چهره از مازوخیسم را از هم جدا کرد: مازوخیسم شهوانی، یعنی لذت جنسی از درد؛ مازوخیسم «زنانه»؛ و مازوخیسم اخلاقی، یعنی نیاز ناخودآگاه به تنبیهشدن. او مازوخیسم شهوانی را بنیادی‌ترین لایه می‌دانست.
این تمایز امروز هم کاربردی است: لذتی که در صحنهٔ توافقی، با مرز روشن، کلمهٔ امن و مراقبت پس از صحنه تجربه میشود، با الگوی تکراریِ قرار دادن خود در موقعیت آسیب و تحقیر در زندگی روزمره یکی نیست. اولی بازیِ آگاهانه و دوطرفه با درد است؛ دومی به همان «نیاز به تنبیه» شبیه‌تر است. پژوهش امروز، برخلاف نگاه بیمارانگارِ قرن بیستم، BDSM توافقی را بیشتر شکلی از صمیمیت میبیند.
در تجربهٔ بالینی متخصصان سکس‌تراپی یک الگوی مشترک دیده میشود: بیشتر مراجعانی که دربارهٔ علاقه به درد می‌پرسند نگران «عادی بودن» خودشان هستند، نه گرفتار آسیب. کمک حرفه‌ای وقتی لازم است که مرزها شکسته شود یا پس از صحنه به‌جای آرامش، شرم و خودسرزنشی بماند.
آیا لذت بردن از درد در رابطهٔ جنسی نشانهٔ بیماری روانی است؟
نه، بهشرط توافق و نبود آسیب. مرور نظاممند Wuyts و Morrens در Journal of Sexual Medicine نشان میدهد پژوهش امروز BDSM توافقی را بیشتر شکلی از صمیمیت میبیند. نگرانی بالینی وقتی است که درد بدون رضایت باشد یا پس از صحنه شرم و پریشانی بماند.
چرا افراد اهل BDSM درد را کمتر حس میکنند؟
دقیقتر این است که درد را در زمینهٔ BDSM متفاوت پردازش میکنند. در مطالعهٔ Kamping و همکاران در مجلهٔ Pain، افراد مازوخیست فقط در زمینهٔ مازوخیستی درد را کمآزارتر گزارش کردند. Defrin و همکاران هم آستانهٔ درد بالاتری در ۱۷ فرد با رفتار مازوخیستی منظم یافتند.
ساباسپیس یا حالت شبهخلسه در BDSM چیست؟
حالتی است که ذهن ساکت و زمان کشدار حس میشود. Williams و Sprott در Current Opinion in Psychology از حالت غرقگی و کاهش گذرای فعالیت قشر پیشانی در فعالیتهای کینک مینویسند. در آیین «رقص ارواح» هم استرس روانی کاهش یافت، هرچند کورتیزول بالا رفته بود.
چه زمانی علاقه به درد نیازمند مشورت با متخصص است؟
وقتی درد بدون رضایت تحمیل میشود، کلمهٔ امن رعایت نمیشود، آسیب جسمی رخ میدهد یا پس از صحنه خودسرزنشی میماند. فروید در مقالهٔ ۱۹۲۴ میان لذت شهوانی از درد و نیاز ناخودآگاه به تنبیهشدن تمایز گذاشت؛ این تمایز در گفتوگوی بالینی هم کمککننده است.
نتیجه‌گیری
درد در BDSM توافقی همان درد اتاق دندان‌پزشکی نیست. وقتی خواسته‌شده، قابل‌کنترل و درون رابطه‌ای امن رخ میدهد، مغز بار رنج‌آور آن را کم می‌کند و بدن از سامانه‌های پاداش خود کمک می‌گیرد. خبر خوب این است که فهمیدن این سازوکار، شرم را کم می‌کند و گفتوگوی صادقانه دربارهٔ میل، مرز و مراقبت را برای زوج‌ها آسان‌تر می‌سازد.
به دنبال مشاوره ی حرفه‌ای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
Kamping S, Andoh J, Bomba IC, et al. Contextual modulation of pain in masochists: involvement of the parietal operculum and insula. Pain. 2016;157(2):445-455. doi:10.1097/j.pain.0000000000000390. PMID 26808014
Defrin R, Arad M, Ben-Sasson MP, et al. Attitudes and emotions towards pain and sensitivity to painful stimuli among people routinely engaging in masochistic behaviour. Eur J Pain. 2015;19(9):1321-1330. doi:10.1002/ejp.662. PMID 25690315
Dunkley CR, Henshaw CD, Henshaw SK, et al. Physical Pain as Pleasure: A Theoretical Perspective. J Sex Res. 2020;57(4):421-437. doi:10.1080/00224499.2019.1605328. PMID 31044619
Wuyts E, Morrens M. The Biology of BDSM: A Systematic Review. J Sex Med. 2022;19(1):144-157. doi:10.1016/j.jsxm.2021.11.002. PMID 34876387
Klement KR, Lee EM, Ambler JK, et al. Extreme rituals in a BDSM context: the physiological and psychological effects of the ‘Dance of Souls’. Cult Health Sex. 2017;19(4):453-469. doi:10.1080/13691058.2016.1234648. PMID 27737624
Williams DJ, Sprott RA. Current biopsychosocial science on understanding kink. Curr Opin Psychol. 2022;48:101473. doi:10.1016/j.copsyc.2022.101473. PMID 36274435
Forer R, Westlake B. Pain for pain: the benefits and challenges of BDSM participation for people with chronic pain — an exploratory study. Psychology & Sexuality. 2025. PMID 40959519
Freud S. The Economic Problem of Masochism (1924). In: Strachey J, ed. The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Vol. 19. London: Hogarth Press; 1961:155-170.
Image Credits
Featured image: Photo: Vika Glitter / Pexels. Inline image 1: AI-generated image (Gemini 3.1 Flash via OpenRouter); no real person is depicted.
