این مطلب توسط سایت دکتر سعید بهکام، روانشناس بالینی،مشاور و سکستراپ در ایران (تهران) و کانادا (تورنتو، ریچموندهیل و ونکوور) به شما همراهان و مشترکان عزیز سایت بهکام تقدیم می‌شود.

استاندارد دوگانهٔ جنسی به این معناست که یک رفتار جنسی یکسان، بسته به جنسیت فردی که آن را انجام می‌دهد، متفاوت قضاوت شود. شواهد موجود وجود چنین داوری دوگانه‌ای را نشان می‌دهد، ولی جهت آن همواره علیه زنان نیست؛ در یک مطالعه با ۶۹۰ بزرگسال آمریکایی آغازگر مرد مطلوب‌تر ارزیابی شد و در مطالعه‌ای دیگر با ۶۷۸ شرکت‌کننده، افراد دارای ابراز جنسی منفی‌تر از همتایان عاشقانه‌شان دیده شدند. پرسش درست این است که این داوری در چه شرایطی و به سود چه کسی عمل می‌کند.

استاندارد دوگانهٔ جنسی در پژوهش ۶۹۰ بزرگسال آمریکایی چه شکلی داشت؟

در این پژوهش قضاوت‌ها به‌طور میانگین خنثی بود، اما چند سوگیری جهت‌دار دیده شد: آغازگر مرد مطلوب‌تر از آغازگر زن ارزیابی شد و بافت رابطهٔ متعهد اخلاقی‌تر دیده شد. یعنی داوری دوگانه هم به جنسیت آغازگر و هم به نوع رابطه وابسته بود، نه یک الگوی یکسان برای همه.

در مطالعهٔ Thompson و Byers که در ۲۰۲۰ در Archives of Sexual Behavior منتشر شد، ۶۹۰ بزرگسال آمریکایی، شامل ۴۰۵ زن و ۲۸۵ مرد، هر کدام یکی از ۱۲ سناریوی نوشتهٔ فرضی را خواندند. در هر سناریو فردی فرضی یا رابطهٔ جنسی دونفره یا رابطهٔ سه‌نفره با جنسیت مختلط را با شریک گاه‌به‌گاه یا شریک متعهد آغاز می‌کرد. قضاوت‌ها به‌طور میانگین خنثی بود، اما چند تفاوت جهت‌دار دیده شد. آغازگر رابطهٔ دونفره مطلوب‌تر از آغازگر رابطهٔ سه‌نفره ارزیابی شد و سابقهٔ جنسی کم‌تری برایش فرض شد؛ آغازگر مرد هم مطلوب‌تر از آغازگر زن دیده شد، به‌ویژه از سوی مردان. آغازگر در بافت رابطهٔ متعهد اخلاقی‌تر و شریک بهتر ارزیابی شد. یک نامتقارنی روشن هم این بود که فقط برای آغازگر زن، بافت متعهد باعث فرض سابقهٔ جنسی کم‌تر شد و برای مرد چنین اثری نداشت. نویسندگان این الگو را شاهدی بر استاندارد دوگانهٔ جنسی و سوگیری به نفع تک‌همسری می‌دانند.

محدودیت‌ها روشن است: سناریوها فرضی و کوتاه بودند، نمونه آمریکایی بود و آنچه سنجیده شد نگرش بود، نه رفتار واقعی. پس این پژوهش نشان می‌دهد داوری دوگانه در سطح نگرش قابل مشاهده است و دربارهٔ رفتار روزمرهٔ زوج‌ها چیزی اثبات نمی‌کند.

آیا این داوری فقط علیه زنان است؟

خیر. شواهد موجود داوری دوگانه را نشان می‌دهد، ولی جهت آن یکسان نیست. در یک مطالعهٔ کوچک‌تر، زنان مردی با رفتار جنسی متعدد را منفی‌تر از قضاوت مردان دربارهٔ زنی مشابه ارزیابی کردند؛ الگویی که نویسندگان آن را شاهدی محدود بر استاندارد دوگانهٔ معکوس دانستند. پس از این داده‌ها نمی‌توان نتیجه گرفت که کدام جنس بیشتر مجازات می‌شود.

در مطالعهٔ Levesque و همکاران که در ۲۰۰۷ در Psychological Reports منتشر شد، ۴۹ دانشجو، شامل ۲۵ زن و ۲۴ مرد، عکس یک فرد جذاب یا کم‌جذابیت‌تر را همراه با متنی ساختگی دربارهٔ رفتار جنسی متعدد همان فرد دیدند. انتظار نویسندگان این بود که مردان، زنِ دارای رفتار جنسی متعدد را منفی‌تر از قضاوت زنان دربارهٔ مردی مشابه ببینند. نتیجه اما چیز دیگری بود: اثر جذابیت ظاهری دیده شد و شاهد محدودی برای استاندارد دوگانهٔ معکوس به دست آمد؛ یعنی زنان مردی را که رفتار جنسی متعدد داشت، منفی‌تر از قضاوت مردان دربارهٔ زنی مشابه ارزیابی کردند.

این نتیجه را نمی‌توان تعمیم داد. نمونهٔ مطالعهٔ Levesque و همکاران فقط ۴۹ دانشجو بود، یک مطالعهٔ قدیمی‌تر است و خود نویسندگان شاهدشان برای استاندارد دوگانهٔ معکوس را محدود توصیف می‌کنند.

احساس چندش و سن چه نقشی در این داوری دارند؟

سن شرط لازم این داوری نیست و احساس چندش یکی از همبسته‌های آن است. در مطالعهٔ Petruzzello و همکاران، افراد دارای ابراز جنسی در هر دو گروه سنی منفی‌تر و پرخطرتر از همتایان عاشقانه‌شان دیده شدند؛

این پژوهش که در ۲۰۲۵ در Journal of Sex Research منتشر شد، دو مطالعه با مجموع ۶۷۸ شرکت‌کننده بود. هر شرکت‌کننده یکی از چهار برگهٔ معرفی را خواند: در مطالعهٔ ۱ زنی و در مطالعهٔ ۲ مردی ۲۵ ساله یا ۶۵ ساله، همراه با اطلاعاتی دربارهٔ زندگی جنسی یا زندگی عاشقانه‌اش. زنان و مردانِ دارای ابراز جنسی در هر دو گروه سنی منفی‌تر و پرخطرتر از همتایان عاشقانه‌شان ارزیابی شدند؛ پس انگ جنسی در این نمونه به سن گره نخورده بود.

نویسندگان نتیجه می‌گیرند این الگو انگ جنسی را نشان می‌دهد، نه سن‌گرایی جنسی. یک نامتقارنی هم در داده‌ها هست: حساسیت شرکت‌کننده به احساس چندش در مطالعهٔ ۱ با ارزیابی‌های بین‌فردی و درک خطر دربارهٔ زنان دارای ابراز جنسی مرتبط بود، ولی در مطالعهٔ ۲ فقط با ارزیابی‌های بین‌فردی دربارهٔ مردان همراه بود و با درک خطر ارتباطی نداشت. محدودیت اصلی این است که محرک‌ها برگه‌های معرفی نوشتاری بودند و خود نویسندگان نتایج را ظریف توصیف می‌کنند.

زوج‌ها چگونه می‌توانند این سوگیری را در رابطهٔ خودشان تشخیص دهند؟

یک راه عملی این است که به واکنش خود هنگام شنیدن گذشتهٔ جنسی یا ابراز میل طرف مقابل توجه کنید: آیا همان رفتار را از خودتان می‌پذیرید؟ معیارتان را برای یک زن و یک مرد کنار هم بگذارید و ببینید یکی است یا نه. بعد بدون سرزنش، همان تفاوت را در گفت‌وگو مطرح کنید.

در اتاق درمان بارها دیده‌ام که زوج‌ها یک رفتار جنسی یکسان را وقتی از زبان همسرشان می‌شنوند، با معیاری متفاوت از معیار خودشان می‌سنجند؛ نخستین گام بهبود، فقط دیدن همین تفاوت معیار است.

موضع تحریریهٔ ما این است که این پژوهش‌ها نمونه‌های کوچک و عمدتاً آمریکای شمالی را می‌سنجند؛ آنچه ثابت می‌شود وجود داوری دوگانه است، نه یک جهت ثابت برای آن. [نیاز به بررسی بیشتر: این‌که در نمونه‌های ایرانی و ایرانی‌تبار مهاجر هم الگوی احساس چندش و داوری جنسی به همین شکل است، در منابع این پست بررسی نشده است.]

بیشتر بخوانید: رضایت جنسی؛ پژوهش دربارهٔ گفتن خواسته‌ها و مرزها چه می‌گوید؟

Read this article in English: The Sexual Double Standard: Is Desire Judged Differently?

سوالات پرتکرار شما از سایت «بهکام»

استاندارد دوگانهٔ جنسی چیست؟

قضاوت متفاوت دربارهٔ یک رفتار جنسی یکسان، بر پایهٔ جنسیت فردی که آن را انجام می‌دهد. در مطالعهٔ Thompson و Byers در ۲۰۲۰، آغازگر مرد مطلوب‌تر از آغازگر زن ارزیابی شد و بافت رابطهٔ متعهد هم ارزیابی‌ها را تغییر داد.

آیا فقط زنان سخت‌تر قضاوت می‌شوند؟

خیر. در مطالعهٔ Levesque و همکاران در ۲۰۰۷، در میان ۴۹ دانشجو، زنان مردی را که رفتار جنسی متعدد داشت، منفی‌تر از قضاوت مردان دربارهٔ زنی مشابه ارزیابی کردند. این نمونه کوچک است و نتیجه را نمی‌توان به جمعیت بزرگ‌تر تعمیم داد.

آیا این انگ فقط به سالمندان محدود است؟

خیر. در مطالعهٔ Petruzzello و همکاران در ۲۰۲۵، افراد ۲۵ ساله و ۶۵ ساله دارای ابراز جنسی، در هر دو گروه سنی منفی‌تر و پرخطرتر از همتایان عاشقانه‌شان ارزیابی شدند؛ نویسندگان این الگو را انگ جنسی دانستند، نه سن‌گرایی جنسی.

آیا این یافته‌ها دربارهٔ همهٔ فرهنگ‌ها صادق است؟

خیر. مطالعه‌های Thompson و Byers در ۲۰۲۰، Levesque و همکاران در ۲۰۰۷ و Petruzzello و همکاران در ۲۰۲۵ نمونه‌هایی عمدتاً از آمریکای شمالی را سنجیده‌اند و فرهنگ‌های دیگر را بررسی نکرده‌اند؛ تعمیم این نتایج به همهٔ فرهنگ‌ها مجاز نیست.

جمع‌بندی

در مطالعهٔ ۶۹۰ نفری Thompson و Byers در ۲۰۲۰ و مطالعهٔ ۶۷۸ نفری Petruzzello و همکاران در ۲۰۲۵، داوری دربارهٔ ابراز جنسی به جنسیت فرد مورد قضاوت، جنسیت قضاوت‌کننده و احساس چندش گره خورده بود؛ مطالعهٔ ۴۹ نفری Levesque و همکاران در ۲۰۰۷ هم نشان داد جهت این داوری ثابت نیست. دیدن همین تفاوت‌ها، بی‌آنکه کسی محکوم شود، گام واقع‌بینانه‌ای به سوی رابطه‌های منصفانه‌تر است.

به دنبال مشاوره ی حرفه‌ای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟

اگر به دنبال راه‌های بیشتر برای بهبود سلامت جسمی، جنسی و روانی خود هستید یا به توصیه‌های تخصصی نیاز دارید، برای «دریافت مشاوره» با دکتر سعید بهکام، بهترین دکتر روانشناس و سکستراپ ایرانی (تهران) و یا در کانادا (تورنتو، ونکوور و ریچموندهیل) می‌توانید از اینجا با ما در ارتباط باشید.

منابع

Thompson AE, Byers ES. An Experimental Investigation of Variations in Judgments of Hypothetical Males and Females Initiating Mixed-Gender Threesomes: An Application of Sexual Script Theory. Arch Sex Behav. 2020;50(3):1129-1142. PMID: 32445132. DOI: 10.1007/s10508-020-01729-4

Levesque M, Vichesky D, Simmons M, Wicke K, Lipe A. Physical attractiveness and sex in judgments about perceived sexually promiscuous others. Psychol Rep. 2007;100(3 Pt 2):1107-12. PMID: 17886495. DOI: 10.2466/pr0.100.4.1107-1112

Petruzzello G, O’Sullivan LF, Renstrom RA. Sexual Ageism or Sexual Stigma? Sexual Double Standards and Disgust Sensitivity in Judgments of Sexual and Romantic Behavior. J Sex Res. 2025:1-14. PMID: 41020756. DOI: 10.1080/00224499.2025.2565806

Image Credits

Hero: AI-generated / Gemini 3.1 Flash via OpenRouter. Figure 1: AI-generated / Gemini 3.1 Flash via OpenRouter. Figure 2: AI-generated / Gemini 3.1 Flash via OpenRouter.