رابطهٔ جنسی در دوران قاعدگی نه ذاتاً کثیف است و نه تجربه‌ای یکسان برای همه. در پژوهش کیفی Allen و Goldberg در ۲۰۰۹ با ۱۰۸ زن و ۱۲ مرد جوان، بزرگ‌ترین گروه زنان گفتند در قاعدگی رابطه دارند، در حالی که گروهی دیگر آن را کنار گذاشته بودند. در مطالعهٔ خاطرات روزانهٔ Schleifenbaum و همکاران در ۲۰۲۴ روی ۳۹۰ زن، میل جنسی عمومی و میل جنسی در رابطهٔ زوجی در میانهٔ چرخه افزایش یافت. آنچه نگرش‌ها را شکل می‌دهد بیشتر شرم، باور فرهنگی و اطلاعات نادرست است تا یک ویژگی زیستی ثابت.
زنان خودشان دربارهٔ رابطه در قاعدگی چه می‌گویند؟
پاسخ روشن است: در مطالعهٔ Allen و Goldberg در ۲۰۰۹ بزرگ‌ترین گروه زنان فعال جنسی گفتند در قاعدگی رابطه دارند و در میان آنان گفتمان چندش دیده نشد. با این حال گروه قابل توجهی این رابطه را کنار گذاشته بودند، پس تجربهٔ زنان یکدست نیست.
میل و شرم هر دو بخشی از تجربهٔ زنان‌اند. — Image: AI-generated / Gemini 3.1 Flash via OpenRouter
Allen و Goldberg در ۲۰۰۹ در Journal of Sex Research با روش نظریهٔ زمینه‌ای روایت‌های ۱۰۸ زن ۱۸ تا ۲۳ ساله و ۱۲ مرد ۱۸ تا ۲۴ ساله را بررسی کردند. ۱۶ زن دوشیزه بودند و با این مسئله روبه‌رو نشده بودند. از ۹۲ زن فعال جنسی، ۳۷ نفر گفتند هیچ‌وقت در قاعدگی رابطه نمی‌کنند، ۸ نفر یک‌بار تجربه کرده و دیگر نمی‌کنند، و ۷ نفر به‌ندرت و فقط در شرایطی خاص. بزرگ‌ترین گروه ۴۰ زن بودند که رابطهٔ قاعدگی دارند؛ این زنان بیشتر در رابطهٔ متعهد بودند و هیچ‌کدام گفتمان چندش نداشتند. از ۱۲ مرد، ۳ نفر دوشیزه بودند و از ۹ مرد باتجربه، ۷ نفر با شریک قاعده رابطه داشته بودند.
محدودیت این مطالعهٔ Allen و Goldberg در ۲۰۰۹ روشن است: نمونهٔ جوان و کوچک و کیفی بود و یافته‌های آن قابل تعمیم آماری نیست. این داده‌ها دامنهٔ نگرش‌های یک گروه سنی خاص را نشان می‌دهند، نه برآوردی از شیوع رفتار در کل جمعیت.
میل جنسی در طول چرخه چگونه تغییر می‌کند؟
میل جنسی در طول چرخه ثابت نمی‌ماند، اما افزایش آن به قاعدگی محدود نمی‌شود. Schleifenbaum و همکاران در ۲۰۲۴ افزایش پایدار میل جنسی عمومی و میل جنسی در رابطهٔ زوجی را در میانهٔ چرخه گزارش کردند. پس اوج اصلی میل حوالی تخمک‌گذاری دیده شد.
Schleifenbaum و همکاران در ۲۰۲۴ در Hormones and Behavior خاطرات روزانهٔ ۳۹۰ زن را طی ۴۰ روز و در طرحی پیش‌ثبت‌شده گردآوری کردند: ۲۰۹ زن با چرخهٔ طبیعی و ۱۸۱ زن مصرف‌کنندهٔ قرص‌های ضدبارداری هورمونی. افزایش پایدار میل جنسی عمومی، میل جنسی در رابطهٔ زوجی و آغازگری رابطهٔ دونفره در میانهٔ چرخه دیده شد و مصرف غذا کاهش داشت. میل خارج از رابطه در میانهٔ چرخه بالا رفت، ولی تفاوت آن با زنان قرص‌مصرف معنی‌دار نبود. تغییرات میل تنهایی و رفتار جنسی زوجی توصیفی بود و به آستانهٔ معنی‌داری سخت‌گیرانهٔ پیش‌ثبت‌شده نرسید.
خودگزارشی آنلاین محدودیت اصلی این مطالعه است و نویسندگان Schleifenbaum و همکاران در ۲۰۲۴ بر نقش حالت انگیزشی شریک هم تأکید می‌کنند. نتیجهٔ محتاطانه این است که بخشی از تغییرات میل با میانهٔ چرخه همراه است؛ بر پایهٔ این داده‌ها نمی‌توان قاعدگی را نقطهٔ اوج میل دانست.
چرا الگوی میل در همهٔ زنان یکسان نیست؟
چون میل جنسی تنها تابعی از هورمون‌های چرخه نیست. Lu در ۲۰۲۳ نشان داد زنان با تاریخچهٔ زندگی «سریع» یک اوج در میانهٔ چرخه داشتند و زنان با تاریخچهٔ زندگی «کند» دو اوج داشتند: میانهٔ چرخه و حوالی قاعدگی. این تفاوت فردی بخشی از تناقض‌های پیشین را توضیح می‌دهد.
Lu در ۲۰۲۳ در Evolutionary Psychology دو مطالعه اجرا کرد و اوج میل جنسی را در دو گروه با تاریخچهٔ زندگی متفاوت مقایسه کرد. زنان با تاریخچهٔ زندگی «سریع» اوج میل خود را در میانهٔ چرخه داشتند. زنان با تاریخچهٔ زندگی «کند» دو اوج داشتند: یکی در میانهٔ چرخه و یکی حوالی قاعدگی.
نویسندگان با همین تفاوت فردی ناهمخوانی نتایج پیشین را توضیح می‌دهند. ملاحظهٔ ما این است که این یافته‌ها همبستگی را نشان می‌دهند و رابطهٔ علّی را ثابت نمی‌کنند؛ و در چکیدهٔ مطالعه شمار شرکت‌کنندگان گزارش نشده است.
انگ و بدفهمی از کجا می‌آید؟
انگ و بدفهمی بیشتر محصول آموزش و باور فرهنگی است تا زیست‌شناسی. Osire و همکاران در ۲۰۲۴ در PLoS One با ۵۱ مرد نشان دادند دانش ناقص دربارهٔ قاعدگی با برداشت کثیف‌آمیز همراه است؛ آموزش رسمی با توصیف دقیق‌تر زیست‌شناسی و آموزش کلیسایی با برداشت انگ‌آمیز همراه بود.
آنان شش گفت‌وگوی گروهی با ۵۱ مرد مشتری کارگران جنسی زن در کیسومو، کنیا ترتیب دادند. بیشتر مردان دربارهٔ قاعدگی دانش ناقص یا نادرست داشتند و خون و زن قاعده را کثیف می‌دانستند. بیشترشان رابطه در قاعدگی را ناخوشایند، ممنوع یا پرخطر توصیف کردند و این نظر از بدفهمی می‌آمد. نویسندگان نتیجه می‌گیرند پسران و مردان به اطلاعات درست نیاز دارند.
نمونهٔ این مطالعهٔ Osire و همکاران در ۲۰۲۴ خاص و محلی است: مردانی با نقش مشتری در یک شهر مشخص. تعمیم این یافته‌ها به سایر فرهنگ‌ها نباید انجام شود.
زوج‌ها چگونه می‌توانند دربارهٔ این موضوع گفت‌وگو کنند؟
گفت‌وگو وقتی کار می‌کند که راحتی هر دو نفر ملاک باشد، نه اجبار و نه سکوت. صراحت در بیان ترجیح‌ها از سرزنش جلوگیری می‌کند و رضایت هر دو طرف، پیش و در طول رابطه، شرط اصلی است. اگر یکی از دو نفر تمایلی ندارد، نبود تمایل پاسخی کامل است.
در سطح عملی، آماده کردن حوله یا پارچه‌ای در دسترس، انتخاب وضعیتی که برجستگی خون را کمتر کند، و محافظی برای تشک، فشار روانی را کم می‌کند. ترجیح زوج‌ها فرق می‌کند و قاعدهٔ کلی ندارد. تصمیم دربارهٔ پیشگیری از بارداری یا بیماری را با پزشک در میان بگذارید.
اگر یکی از دو نفر از خون یا بوی بدن احساس ناخوشایند دارد، گفتن آن بدون سرزنش ممکن است: توصیف احساس خود جای توصیف شریک با صفت‌های تحقیرکننده را می‌گیرد. فشار آوردن برای راضی کردن طرف مقابل نتیجهٔ معکوس دارد. این نوشته جای مشاورهٔ بالینی را نمی‌گیرد.
این باور بیشتر فرهنگی است تا زیستی. در مطالعهٔ Allen و Goldberg در ۲۰۰۹، ۴۰ زن از ۹۲ زن فعال جنسی گفتند در قاعدگی رابطه دارند و گفتمان چندش نداشتند. خون قاعدگی مایع بدن است و آلودگی مفهومی رفتاری است.
آیا میل جنسی در قاعدگی بالا می‌رود؟
برای همه نه. Schleifenbaum و همکاران در ۲۰۲۴ اوج پایدار میل جنسی را در میانهٔ چرخه دیدند، ولی Lu در ۲۰۲۳ نشان داد گروهی از زنان اوج دومی حوالی قاعدگی دارند. پس یک الگوی واحد وجود ندارد و پاسخ هر زن را باید جدا دید.
آیا همهٔ زنان یک الگو دارند؟
نه. در مطالعهٔ Lu در ۲۰۲۳ دو الگوی متفاوت دیده شد و در مطالعهٔ Allen و Goldberg در ۲۰۰۹ زنان به دو گروه تقسیم شدند: ۳۷ زن گفتند هرگز در قاعدگی رابطه نمی‌کنند و ۴۰ زن گفتند رابطهٔ قاعدگی دارند.
آیا این یافته‌ها دربارهٔ همهٔ فرهنگ‌ها صادق است؟
نه. Osire و همکاران در ۲۰۲۴ با ۵۱ مرد در کیسومو، کنیا کار کردند و نمونهٔ آنان خاص و محلی بود. مطالعه‌های Allen و Goldberg در ۲۰۰۹ و Schleifenbaum و همکاران در ۲۰۲۴ هم نمونه‌های محدودی داشتند؛ تعمیم نباید انجام شود.
جمع‌بندی
پژوهش‌ها یک تصویر ساده نمی‌دهند. در مطالعهٔ Allen و Goldberg در ۲۰۰۹ با ۱۰۸ زن و ۱۲ مرد جوان، رابطه در قاعدگی برای بسیاری بخشی از یک رابطهٔ متعهد بود. Schleifenbaum و همکاران در ۲۰۲۴ روی ۳۹۰ زن نشان دادند میل جنسی عمومی و زوجی در میانهٔ چرخه افزایش می‌یابد، و Osire و همکاران در ۲۰۲۴ با ۵۱ مرد نتیجه گرفتند پسران و مردان به اطلاعات درست نیاز دارند. به نظر ما گفت‌وگوی بدون سرزنش و اطلاعات دقیق می‌تواند به زوج‌ها در انتخاب آگاهانه کمک کند؛ این جمله نتیجهٔ مستقیم این پژوهش‌ها نیست.
به دنبال مشاوره ی حرفه‌ای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
Allen KR, Goldberg AE. Sexual activity during menstruation: a qualitative study. J Sex Res. 2009;46(6):535-45. PMID: 19350441. DOI: 10.1080/00224490902878977
Schleifenbaum L, Stern J, Driebe JC, Wieczorek LL, Gerlach TM, Arslan RC, Penke L. Ovulatory cycle shifts in human motivational prioritisation of sex and food. Horm Behav. 2024;162:105542. PMID: 38636206. DOI: 10.1016/j.yhbeh.2024.105542
Lu HJ. Sexual Desire of Women With Fast and Slow Life History Throughout the Ovulatory Cycle. Evol Psychol. 2023;21(1):14747049221148695. PMID: 36604835. DOI: 10.1177/14747049221148695
Osire E, Young S, Awiti E, Akinyi C, Otieno F, Phillips-Howard PA, Mehta SD, Mason L. A qualitative exploration of female sex workers’ male client views of menstruation, sex during menses and the menstrual disc. PLoS One. 2024;19(12):e0315383. PMID: 39724197. DOI: 10.1371/journal.pone.0315383
Image Credits
Hero: AI-generated / Gemini 3.1 Flash via OpenRouter. Figure 1: AI-generated / Gemini 3.1 Flash via OpenRouter. Figure 2: AI-generated / Gemini 3.1 Flash via OpenRouter.
