فانتزی جنسی بخش رایج زندگی ذهنی است و بیشتر آنچه غیرعادی تصور می‌شود، از نظر آماری غیرعادی نیست. در پیمایش اینترنتی ۲۰۱۵ روی ۱٬۵۱۶ بزرگسال، از ۵۵ فانتزی فقط ۲ فانتزی برای زنان یا مردان نادر بود و ۳۰ فانتزی برای یکی از دو جنس یا هر دو رایج بود. معنای یک فانتزی را محتوایش به‌تنهایی تعیین نمی‌کند؛ تجربهٔ فرد از آن و اثرش بر رضایت و رابطه مهم‌تر است.
فانتزی جنسی چقدر شایع است و کدام‌ها واقعاً نادرند؟
بیشتر فانتزیهای بررسی‌شده شایع‌اند و فانتزی واقعاً نادر کم است. در پیمایش اینترنتی ۲۰۱۵ روی ۱٬۵۱۶ بزرگسال از جمعیت عمومی، شامل ۷۹۹ زن و ۷۱۷ مرد، ۵۵ فانتزی جنسی رتبه‌بندی شد. فقط ۲ فانتزی برای زنان یا مردان نادر بود و ۹ فانتزی دیگر غیرمعمول؛ ۳۰ فانتزی برای یکی از دو جنس یا هر دو رایج بود.
فانتزی جنسی تجربه‌ای رایج و طبیعی است؛ تصویر تولیدشده با هوش مصنوعی.
پیمایش مرزها را آماری تعریف کرد: نادر یعنی ۲٫۳ درصد یا کمتر، غیرمعمول یعنی ۱۵٫۹ درصد یا کمتر، رایج یعنی بیش از ۵۰ درصد و معمول یعنی بیش از ۸۴٫۱ درصد. با این تعریف فقط ۵ فانتزی از ۵۵ فانتزی معمول بود. تحلیل کیفی فانتزیهای دلخواهی که شرکت‌کنندگان نوشتند هم همین الگو را تأیید کرد.
این اعداد خودگزارشی‌اند و از یک پیمایش اینترنتی با نمونهٔ داوطلب می‌آیند؛ فراوانی فانتزیِ گزارش‌شده را نشان می‌دهند، نه رفتار واقعی را، و به همهٔ جمعیت‌ها قابل‌تعمیم نیستند. نادر بودن آماری هم فقط یعنی کم‌بسامد بودن در همین نمونه، نه بیمار بودن.
آیا محتوای فانتزی نشانهٔ انحراف است؟
خیر، محتوای یک فانتزی به‌تنهایی نشانهٔ انحراف نیست. نویسندگان همان پیمایش ۲۰۱۵ روی ۱٬۵۱۶ بزرگسال نوشتند پیش از برچسب غیرعادی یا انحرافی زدن به یک فانتزی باید احتیاط کرد و تمرکز باید بر اثر فانتزی باشد، نه محتوای آن؛ در آن پیمایش از ۵۵ فانتزی فقط ۲ فانتزی نادر بود.
یک نمونه روشن است. مضمونهای تسلیم و سلطه در همان پیمایش برای هر دو جنس رایج بود و با هم همبستگی معنیدار داشت؛ وجود حتی یک فانتزی تسلیم نمرهٔ کلی همهٔ فانتزی‌ها را در هر دو جنس پیش‌بینی می‌کرد. یعنی این مضمون‌ها در میان شرکت‌کنندگان آن پیمایش گوشه‌ای کمیاب نبودند.
مطالعهٔ ۲۰۲۰ در ایتالیا با فهرست فانتزی جنسی هم کلیشه‌ای را تأیید نکرد: الگویی که مردان را بیشتر دارای فانتزی سلطه و زنان را بیشتر دارای فانتزی انفعال می‌دید، در آن نمونه دیده نشد و تفاوت مردان و زنان فقط تا حدی با ادبیات پیشین همسو بود. در چارچوب روانکاوی فروید، فانتزی شکلی از ارضای خواسته در خیال است؛ این چارچوب نظری فرضیه است و این مطالعهها آن را آزمون نکردهاند.
موضع تحریریهٔ سایت بهکام این است که محتوای یک فانتزی به‌تنهایی معیار سلامت یا انحراف نیست؛ معیار، تجربهٔ فرد از آن و اثرش بر رضایت و رابطه است.
چه چیزی دربارهٔ فانتزی مهم‌تر از محتوای آن است؟
تجربهٔ فرد از فانتزی. در مطالعهٔ ۲۰۲۴ برای ساخت مقیاس تجربهٔ فانتزی جنسی، ۵ زیرمقیاس شناسایی شد: بازیگوشی، بی‌حدی، کارکردی بودن، مزاحمت و شرم. این زیرمقیاس‌ها فراتر از محتوا و تکرار فانتزی‌ها، بخش اضافه‌ای از تغییرپذیری رضایت جنسی را توضیح دادند.
مطالعهٔ اول ۳۹۱ نفر را در بر می‌گرفت (۲۴۰ زن، ۱۴۹ مرد و ۲ نفر دیگر) و مطالعهٔ دوم ۴۲۶ نفر را (۲۵۵ زن، ۱۶۷ مرد و ۴ نفر دیگر). هر دو مقطعی و خودگزارشی بودند؛ پس همراهی نشان می‌دهند، نه علت. از این طرح نمی‌توان فهمید شرم رضایت را کم می‌کند یا نارضایتی شرم را بیشتر.
در کار بالینی، متخصصان اغلب می‌بینند که رنج مراجعان کمتر از خودِ فانتزی و بیشتر از شرم و تلاش برای سرکوب آن می‌آید؛ این یک برداشت بالینی است، نه یافتهٔ این پژوهش‌ها. دو نفر با فانتزی یکسان ممکن است یکی آن را بازیگوشانه و دیگری مزاحم تجربه کند؛ مقیاس برای سنجیدن همین تفاوت در تجربه ساخته شد.
چه زمانی فانتزی به گفتوگو با متخصص نیاز دارد؟
وقتی فانتزی برای فرد مزاحم، شرمآور یا آزاردهنده است، یا وقتی به رفتاری پیوند می‌خورد که بدون رضایت طرف مقابل انجام می‌شود. مزاحمت و شرم دو زیرمقیاس همان مقیاس ۲۰۲۴ بودند؛ یعنی سنجشی از تجربهٔ فرد، نه از فهرست مضمون‌ها.
فانتزی‌ای که فرد از آن لذت می‌برد و می‌تواند کنارش بگذارد، بر پایهٔ شواهد این مقاله نشانهٔ اختلال نیست؛ معیار اثر است. نشانهٔ هشدار، رنجی است که آرامش را می‌گیرد، یا فانتزی‌ای که به الگوی عمل بدون رضایت دیگری تبدیل شود. هیچ‌یک از این دو را مطالعه‌های بالا آزمون نکردهاند و این بخش جمع‌بندی بالینی ماست.
[نیاز به بررسی بیشتر: در این مطالعهها گفتن فانتزی به شریک آزموده نشده است؛ هر توصیه دربارهٔ آن فرضیه است.]
بله، از نظر آماری عادی است. در پیمایش اینترنتی ۲۰۱۵ روی ۱٬۵۱۶ بزرگسال، ۳۰ فانتزی از ۵۵ فانتزی برای زنان، مردان یا هر دو رایج بود، یعنی بیش از ۵۰ درصد شرکت‌کنندگان آن‌ها را گزارش کردند.
آیا فانتزیهای سلطه و تسلیم نادرند؟
نه. در همان پیمایش ۲۰۱۵ روی ۱٬۵۱۶ بزرگسال، مضمونهای تسلیم و سلطه برای هر دو جنس رایج بود، یعنی بیش از ۵۰ درصد، و با هم همبستگی معنیدار داشتند.
آیا باید فانتزی را به شریک گفت؟
این مطالعهها گفتن فانتزی به شریک را آزمون نکردهاند، پس پاسخ علمی قطعی وجود ندارد و هر توصیهای فرضیه است. اگر این گفتوگو با ترس یا فشار همراه است، گفتوگو با متخصص یک گزینه است.
مرز نگرانی دربارهٔ یک فانتزی کجاست؟
مرز در اثر است، نه محتوا: فانتزی مزاحم، شرمآور یا آزاردهنده، یا فانتزی پیوسته به رفتار بدون رضایت طرف مقابل، دلیل گفتوگو با متخصص است. در مطالعهٔ ۲۰۲۴ تجربهٔ فرد فراتر از محتوا بخشی از تغییرپذیری رضایت جنسی را توضیح داد.
جمع‌بندی: دربارهٔ فانتزی، اثر را بسنجید نه فقط محتوا
در پیمایش اینترنتی ۲۰۱۵ روی ۱٬۵۱۶ بزرگسال، فقط ۲ فانتزی از ۵۵ فانتزی برای زنان یا مردان نادر بود، و در مطالعهٔ ۲۰۲۴ زیرمقیاس‌های بازیگوشی، بی‌حدی، کارکردی بودن، مزاحمت و شرم فراتر از محتوا بخشی از تغییرپذیری رضایت جنسی را توضیح دادند. پس اگر فانتزی‌ای دارید که غیرعادی به نظرتان می‌رسد، احتمالاً تنها نیستید؛ پرسش مفیدتر این است که چه اثری بر رضایت و رابطهٔ شما دارد، و برای رنجی که ایجاد می‌کند گفتوگو راهی بدون شرم است.
به دنبال مشاوره ی حرفه‌ای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
Joyal CC, Cossette A, Lapierre V. What exactly is an unusual sexual fantasy? J Sex Med. 2015;12(2):328-340. PMID: 25359122. DOI: 10.1111/jsm.12734
Hasson R, Ginzburg K. The Development and Psychometric Evaluation of the Sexual Fantasy Experience Scale. Arch Sex Behav. 2024;53(3):1015-1030. PMID: 38263538. DOI: 10.1007/s10508-023-02794-1
Anzani A, Prunas A. Sexual Fantasy of Cisgender and Nonbinary Individuals: A Quantitative Study. J Sex Marital Ther. 2020;46(8):763-772. PMID: 32880516. DOI: 10.1080/0092623X.2020.1814917
اعتبار تصاویر: تصاویر شاخص و داخل متن این مقاله با هوش مصنوعی (Google Gemini) تولید شده‌اند.
