بر پایهٔ پیمایش ملی ۲۰۰۷ در آمریکا روی ۳۰۰۵ بزرگسال ۵۷ تا ۸۵ ساله، فعالیت جنسی با سن کم میشود: ۷۳ درصد در ۵۷ تا ۶۴ سال، ۵۳ درصد در ۶۵ تا ۷۴ سال و ۲۶ درصد در ۷۵ تا ۸۵ سال؛ زنان در همهٔ سنین کمتر از مردان فعال بودند. در نمونههای ۶۰ تا ۷۵ سالهٔ چهار کشور اروپایی، فعالیت در سال گذشته در مردان ۸۳ تا ۹۱ درصد و در زنان ۶۱ تا ۷۸ درصد گزارش شد. پس میل جنسی از میان نمیرود، اما کمتر و پراکندهتر میشود.

این مطلب توسط سایت دکتر سعید بهکام، روانشناس بالینی،مشاور و سکستراپ در ایران (تهران) و کانادا (تورنتو، ریچموندهیل و ونکوور) به شما همراهان و مشترکان عزیز سایت بهکام تقدیم می‌شود.

چند درصد سالمندان از نظر جنسی فعالاند؟

در آمریکا ۷۳ درصد ۵۷ تا ۶۴ سالهها، ۵۳ درصد ۶۵ تا ۷۴ سالهها و ۲۶ درصد ۷۵ تا ۸۵ سالهها فعال بودند و زنان در همهٔ سنین کمتر از مردان گزارش کردند. در نمونههای ۶۰ تا ۷۵ سالهٔ نروژ، دانمارک، بلژیک و پرتغال، فعالیت در سال گذشته در مردان ۸۳ تا ۹۱ درصد و در زنان ۶۱ تا ۷۸ درصد بود.

پیمایش ۲۰۱۹ در چهار کشور اروپایی با نمونههای احتمالی ۶۰ تا ۷۵ ساله نشان داد فعالیت جنسی در سال گذشته در مردان از ۸۳ درصد در پرتغال تا ۹۱ درصد در نروژ و در زنان از ۶۱ درصد در بلژیک تا ۷۸ درصد در دانمارک متغیر بود. ۴۰ تا ۶۰ درصد شرکتکنندگان از رابطهٔ جنسی رضایت داشتند. در همهٔ زیرگروهها جز مردان پرتغالی، داشتن شریک قویترین پیشبین مثبت بود. خودارضایی در ۶۵ درصد مردان نروژی و ۴۰ درصد زنان نروژی گزارش شد.

آیا میل جنسی با بالا رفتن سن از بین میرود؟

بر پایهٔ دادههای مقطعی ۲۰۱۹ از ۱۵۱۴ بزرگسال با میانگین سن ۶۸ سال، سن بالاتر با فعالیت جنسی کمتر و فکر جنسی کمتر همراه بود، اما با صمیمیت تفاوتی نداشت. مقایسه با ۴۷۵ بزرگسال ۲۲ تا ۳۶ ساله نشان داد تفاوت در فعالیت و فکر جنسی بزرگ و تفاوت در صمیمیت کوچک است.

اندازهٔ اثر برای فعالیت و فکر جنسی بالای ۰٫۶۰ بود، در حالی که برای صمیمیت ۰٫۲۰ به دست آمد. ناهمگونی میان افراد چشمگیر بود: نزدیک به یکسوم ۶۰ تا ۸۲ سالهها فعالیت و فکر جنسی بیشتری از میانگین بزرگسال جوانتر گزارش کردند. عوامل روانی‌اجتماعی مانند داشتن شریک و رضایت از رابطه سهم قابل‌توجهی از واریانس فعالیت جنسی و صمیمیت را توضیح دادند. کسانی که تنهاتری بیشتری گزارش کردند، فعالیت جنسی و صمیمیت کمتری داشتند، اما فکر جنسی کمتر نداشتند.

کاهش در میانگین هست، اما پراکندگی درون این گروه سنی به‌قدری زیاد است که نمیتوان از میانگین به فرد رسید. کاهش میانگین فعالیت جنسی و فکر جنسی در ۱۵۱۴ بزرگسال با میانگین سن ۶۸ سال، وضعیت یک سالمند مشخص را پیشبینی نمی‌کند.

کاهش میل در زنان سالمند چقدر شایع است و با چه عواملی همراه است؟

در مطالعهٔ ۲۰۱۷ روی ۱۵۴۸ زن ۶۵ تا ۷۹ ساله با میانگین سن ۷۱ سال، ۸۸٫۰ درصد در پرسشنامه میل جنسی پایین داشتند، اما فقط ۱۵٫۵ درصد رنج شخصی مرتبط با مسائل جنسی و ۱۳٫۶ درصد کم‌کارکردی میل جنسی فعال، یعنی میل پایین همراه با رنج، داشتند.

۵۲٫۶ درصد این زنان شریک داشتند. مشکل در سطح رنج در زنان شریک‌دار شایع‌تر از زنان بدون شریک بود: ۲۳٫۷ درصد در برابر ۵٫۹ درصد. عوامل همراه مستقل عبارت بودند از داشتن شریک با نسبت شانس تعدیل‌شدهٔ ۴٫۲۱، خشکی واژن در هنگام آمیزش ۲٫۳۷، کارکرد نشانه‌دار کف لگن ۱٫۹۲ و نشانه‌های افسردگی متوسط تا شدید ۴٫۱۵. در زنان فعال جنسی ۳۱٫۵ درصد و در زنان غیرفعال ۱۷٫۳ درصد این وضعیت دیده شد.

در پیمایش ۲۰۰۷ شایع‌ترین مشکل زنان فعال جنسی میل پایین بود، ۴۳ درصد، پس از آن دشواری در نرم‌سازی واژن با ۳۹ درصد و ناتوانی در رسیدن به اوج با ۳۴ درصد؛ در مردان دشواری نعوظ ۳۷ درصد گزارش شد. نمیتوان فرض کرد زنان سالمند بدون شریک از نظر جنسی غیرفعال‌اند یا از میل پایین رنج نمی‌برند.

چه زمانی و چگونه باید دربارهٔ مشکل جنسی در سالمندی صحبت کرد؟

در پیمایش ۲۰۰۷ حدود نیمی از پاسخ‌دهندگان فعال جنسی دست‌کم یک مشکل جنسی آزاردهنده داشتند؛ ۳۸ درصد مردان و ۲۲ درصد زنان از ۵۰ سالگی به بعد دربارهٔ مسائل جنسی با پزشک صحبت کرده بودند و ۱۴ درصد مردان برای کارکرد جنسی از دارو یا مکمل استفاده می‌کردند. گفت‌وگو با متخصص نقطهٔ شروع منطقی است.

سلامت خودارزیابی‌شدهٔ ضعیف با فعالیت جنسی کمتر و مشکلات جنسی بیشتر همراه بود. سکوت پیامد عملی دارد: خشکی واژن، کارکرد نشانه‌دار کف لگن و نشانه‌های افسردگی متوسط تا شدید همان عواملی‌اند که در مطالعهٔ ۲۰۱۷ با کم‌کارکردی میل جنسی همراه بودند و در مطب ارزیابی‌پذیرند. این همراهی‌ها رابطهٔ علت و معلولی نیستند.

در کار بالینی با سالمندان، متخصصان اغلب می‌بینند که تصور میل یعنی جوانی، افراد را وادار می‌کند کاهش میل را شکست شخصی بدانند و دربارهٔ آن سکوت کنند.

[نیاز به بررسی بیشتر: بیشتر این پژوهش‌ها مقطعی‌اند و نمی‌توانند نشان دهند که تغییر میل با گذر زمان در یک فرد مشخص چگونه پیش می‌رود.]

موضع تحریریهٔ سایت بهکام این است که میل و فعالیت جنسی در سالمندی هم مثل هر سن دیگر امری فردی است و نه وظیفه‌ای که باید انجام شود و نه ضعفی که باید پنهان شود.

بیشتر بخوانید: یائسگی و رابطهٔ جنسی؛ آیا میل و لذت واقعاً تمام می‌شود؟

Read this article in English: Sexual Desire in Older Adults: What the Evidence Shows

سوالات پرتکرار شما از سایت «بهکام»

آیا سالمندان هنوز از نظر جنسی فعال‌اند؟

بخشی از آن‌ها بله، اما نسبت با سن و کشور تغییر می‌کند. در پیمایش ۲۰۰۷ در آمریکا فعالیت جنسی در ۵۷ تا ۶۴ سال ۷۳ درصد، در ۶۵ تا ۷۴ سال ۵۳ درصد و در ۷۵ تا ۸۵ سال ۲۶ درصد بود و زنان در همهٔ سنین کمتر از مردان گزارش کردند. دامنهٔ سنی پیمایش‌ها یکسان نیست.

آیا میل جنسی در سالمندی به‌طور طبیعی از بین می‌رود؟

میانگین فعالیت جنسی و فکر جنسی در ۱۵۱۴ بزرگسال با میانگین سن ۶۸ سال کمتر از ۴۷۵ بزرگسال ۲۲ تا ۳۶ ساله بود، اما صمیمیت فقط اندکی پایین‌تر بود و نزدیک به یک‌سوم ۶۰ تا ۸۲ ساله‌ها از میانگین جوان‌ترها فعال‌تر بودند. کاهش میانگین، سرنوشت فرد نیست.

کم‌میلی در زنان سالمند چقدر شایع است؟

در مطالعهٔ ۲۰۱۷ روی ۱۵۴۸ زن ۶۵ تا ۷۹ ساله، ۸۸٫۰ درصد در پرسشنامه میل جنسی پایین داشتند، ولی فقط ۱۳٫۶ درصد کم‌کارکردی میل جنسی فعال یعنی میل پایین همراه با رنج داشتند. در پیمایش ۲۰۰۷، ۴۳ درصد زنان فعال جنسی میل پایین را مشکل آزاردهنده دانستند.

آیا سالمندان دربارهٔ مشکلات جنسی با پزشک صحبت می‌کنند؟

در پیمایش ۲۰۰۷ فقط ۳۸ درصد مردان و ۲۲ درصد زنان از ۵۰ سالگی به بعد دربارهٔ مسائل جنسی با پزشک صحبت کرده بودند، در حالی که حدود نیمی از فعالان جنسی دست‌کم یک مشکل جنسی آزاردهنده داشتند. یعنی بسیاری از این مشکلات در مطب مطرح نمی‌شود.

پژوهش‌ها دربارهٔ میل و فعالیت جنسی در سالمندی چه جمع‌بندی‌ای می‌دهند؟

جمع‌بندی روشن است: فعالیت جنسی و فکر جنسی با سن به‌طور میانگین کم می‌شود، اما این کاهش نه یکنواخت است و نه در سطح فرد سرنوشت محتوم. در ۳۰۰۵ بزرگسال ۵۷ تا ۸۵ ساله آمریکا فعالیت جنسی از ۷۳ درصد به ۲۶ درصد افت کرد، در حالی که در ۱۵۱۴ بزرگسال با میانگین سن ۶۸ سال نزدیک به یک‌سوم از میانگین ۴۷۵ بزرگسال ۲۲ تا ۳۶ ساله فعال‌تر بودند و صمیمیت فقط اندکی پایین‌تر بود. داشتن شریک، رضایت از رابطه و عواملی که ارزیابی‌پذیرند، جای کار دارند.

به دنبال مشاوره ی حرفه‌ای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟

اگر به دنبال راه‌های بیشتر برای بهبود سلامت جسمی، جنسی و روانی خود هستید یا به توصیه‌های تخصصی نیاز دارید، برای «دریافت مشاوره» با دکتر سعید بهکام، بهترین دکتر روانشناس و سکستراپ ایرانی (تهران) و یا در کانادا (تورنتو، ونکوور و ریچموندهیل) می‌توانید از اینجا با ما در ارتباط باشید.

منابع

Lindau ST, Schumm LP, Laumann EO, Levinson W, O’Muircheartaigh CA, Waite LJ. A study of sexuality and health among older adults in the United States. N Engl J Med. 2007;357(8):762-74. PMID: 17715410. DOI: 10.1056/NEJMoa067423

Træen B, Štulhofer A, Janssen E, Carvalheira AA, Hald GM, Lange T, et al. Sexual Activity and Sexual Satisfaction Among Older Adults in Four European Countries. Arch Sex Behav. 2019;48(3):815-829. PMID: 29987546. DOI: 10.1007/s10508-018-1256-x

Kolodziejczak K, Rosada A, Drewelies J, Düzel S, Eibich P, Tegeler C, et al. Sexual activity, sexual thoughts, and intimacy among older adults: Links with physical health and psychosocial resources for successful aging. Psychol Aging. 2019;34(3):389-404. PMID: 31070402. DOI: 10.1037/pag0000347

Zeleke BM, Bell RJ, Billah B, Davis SR. Hypoactive sexual desire dysfunction in community-dwelling older women. Menopause. 2017;24(4):391-399. PMID: 27824686. DOI: 10.1097/GME.0000000000000767

اعتبار تصاویر: تصویر شاخص: Photo: T Leish / Pexels. تصویر اول: Photo: SHVETS production / Pexels