رابطهٔ جنسی در سنین بالا برای بسیاری ادامه دارد. پژوهش نمایندهٔ سطح ملی در آمریکا در سال ۲۰۰۷ روی ۳۰۰۵ بزرگسال ۵۷ تا ۸۵ ساله نشان داد ۷۳ درصد افراد ۵۷ تا ۶۴ ساله و ۲۶ درصد افراد ۷۵ تا ۸۵ ساله فعال جنسی بودند؛ یعنی در بالاترین گروه سنی هم حدود یک نفر از هر چهار نفر. پس پرسش درست این نیست که رابطه در این سن ممکن است یا نه؛ پرسش این است که کدام حالت با کمر و مفاصل این بدن سازگار است و چگونه میشود دربارهٔ آن با شریک و پزشک صحبت کرد.
این مطلب دربارهٔ سازگارکردن رابطه با بدن است، نه کنار گذاشتن آن. کمر هر فرد دامنهٔ حرکت خودش را دارد و فرمول واحدی برای همه وجود ندارد.
بله. دادههای یک پژوهش ملی نشان میدهد فعالیت جنسی در این سنین رایج است و با بالا رفتن سن فقط کمتر میشود: ۵۳ درصد افراد ۶۵ تا ۷۴ ساله و ۲۶ درصد افراد ۷۵ تا ۸۵ ساله فعال جنسی بودند.
زوجی در حالت پهلو با بالشت زیر لگن؛ سازگار کردن حالت با بدن راهی عملی برای ادامهٔ صمیمیت است. — Image: AI-generated / Gemini 3.1 Flash via OpenRouter
نمونهٔ این پژوهش ۱۵۵۰ زن و ۱۴۵۵ مرد بود. فعالبودن جنسی با سن کم میشد: ۷۳ درصد در ۵۷ تا ۶۴ سالگان، ۵۳ درصد در ۶۵ تا ۷۴ سالهها، ۲۶ درصد در ۷۵ تا ۸۵ سالهها؛ یعنی حتی در گروه ۷۵ تا ۸۵ سال، حدود یک نفر از هر چهار نفر.
زنان در همهٔ سنین کمتر از مردان گزارش فعالیت جنسی دادند و کمتر از مردان همسر یا شریک صمیمی داشتند. این دو یافته در کنار هم گزارش شدهاند و دربارهٔ علت آن نمیتوان از این داده نتیجه گرفت.
چرا انتخاب حالت رابطه به کمر و مفاصل بستگی دارد؟
چون بار مکانیکی هر حالت روی ستون فقرات کمری متفاوت است. پژوهش زیستمکانیکی سال ۲۰۱۴ نشان داد دامنه و جهت حرکت کمر و سرعت چرخهٔ حرکت در حالتهای مختلف فرق میکند. برای بدنی که در خمشدن یا قوسدادن محدودیت دارد، انتخاب حالت یک تصمیم عملی است.
مطالعهٔ زیستمکانیکی سال ۲۰۱۴ در یک دانشگاه کانادایی روی ده داوطلب سالم، مرد و زن، در پنج حالت رایج رابطه انجام شد و حرکت ستون فقرات کمری ثبت شد. داوطلبان سالم بودند، نه سالمندانِ مبتلا به آرتروز یا پوکی استخوان.
در مردان، در همهٔ حالتها بیشتر حرکت کمری به سمت خمشدن بود. حالتهای چهاردستوپا چرخهٔ حرکتی سریعتری از حالت پهلو و از حالتهای روبهرو داشتند. ترتیب توصیه نویسندگان برای مردی که در خمشدن ناتوان است، از کمترین تا بیشترین: پهلو، روبهرو با خمشدن بیشتر لگن و زانو، چهاردستوپا (نوع دوم)، روبهرو (نوع اول)، چهاردستوپا (نوع اول).
در زنان، هر دو نوع چهاردستوپا دامنهٔ حرکت کمری بهمراتب بیشتری از حالت روبهرو با خمتر بودن لگن و زانو داشتند. بهجز حالتهای روبهرو، بیشتر حرکت کمری زنان به سمت گسترش، یعنی قوس به عقب، بود. ترتیب توصیه برای زنی که در خمشدن ناتوان است، از کمترین تا بیشترین: روبهرو با خمشدن بیشتر لگن و زانو، روبهرو با خمشدن کمتر، چهاردستوپا با تکیه بر آرنج، پهلو، چهاردستوپا با تکیه بر دست؛ همین ترتیب برای کسی که گسترش کمر را تحمل نمیکند خلاف مصلحت است.
در تجربهٔ بالینی متخصصان سکستراپی، بسیاری از زوجهای بالای شصتسال بیش از آنکه با توان جنسی مشکل داشته باشند، با ترس از درد و دشواری گفتن آن به شریک روبهرو هستند.
[نیاز به بررسی بیشتر: پژوهش زیستمکانیکی روی بزرگسالان سالم انجام شده و برای سالمندانِ مبتلا به آرتروز یا پوکی استخوان داده مستقیمی نداریم.]
کدام حالتها فشار کمتری روی بدن میآورند؟
پاسخ واحدی برای همه وجود ندارد. ترتیب توصیهها به این بستگی دارد که کدام حرکت درد میآورد، خمشدن به جلو یا قوسدادن کمر به عقب، و همچنین به جنسیت. چند اصل کلی از دادههای زیستمکانیکی بیرون میآید که در ادامه آمده است.
اگر تکانهای سریع آزار میدهد، حالتهای پهلو و روبهرو نسبت به چهاردستوپا چرخهٔ کندتری داشتند. برای زنان، حالت روبهرو با خمتر بودن لگن و زانو کمترین دامنهٔ حرکت کمری را داشت.
نویسندگان پژوهش مربوط به مردان برای بیماران کمردرد توصیههایی دربارهٔ راهبردهای حرکتی و نقش شریک هم تدوین کردهاند. در عمل بالینی، معمولاً شریکی که محدودیت بیشتری دارد سرعت و عمق را تعیین میکند.
بالشت زیر ناحیهای که درد دارد و نشستن روی لبهٔ تخت یا صندلی محکم دو گزینهٔ کلیاند که بهصورت بالینی امتحان میشوند، نه ادعای پژوهشی.
این توصیهها از پژوهش روی داوطلبان سالمِ بزرگسال به دست آمدهاند و برای هر بدن باید با نظر پزشک یا فیزیوتراپیست آزموده شوند.
موضع تحریریهٔ این سایت روشن است: سن مانع رابطه نیست؛ مانع، ندانستن سازگاریهای ساده و سکوت میان دو شریک است.
وقتی میل، رطوبت یا نعوظ ضعیف میشود چه باید کرد؟
این مشکلات شایعاند. در همان پژوهش ملی، حدود نیمی از افرادی که فعال جنسی بودند دستکم یک مشکل جنسی آزاردهنده داشتند. قدم نخست صحبت با پزشک است.
شایعترین مشکل زنان میل کم با ۴۳ درصد، دشواری در رطوبت با ۳۹ درصد و ناتوانی در رسیدن به اوج با ۳۴ درصد بود. شایعترین مشکل مردان دشواری نعوظ با ۳۷ درصد بود؛ ۱۴ درصد مردان برای بهبود عملکرد جنسی دارو یا مکمل مصرف میکردند.
در همان پژوهش ۲۰۰۷، افراد با سلامت ضعیفتر کمتر فعال جنسی بودند و مشکل بیشتری گزارش میکردند.
فقط ۳۸ درصد مردان و ۲۲ درصد زنان پس از پنجاهسالگی دربارهٔ رابطهٔ جنسی با پزشک صحبت کرده بودند؛ یعنی این گفتوگو بهطور معمول انجام نمیشود.
بیرون از پژوهشهای بالا، لوبریکانت پایهآبی یا سیلیکونی گزینهای کلی برای کاهش اصطکاک است. طولانیتر شدن پیشبازی و صمیمیت غیرمقاربتی هم برای بسیاری از زوجها فشار عملکرد را کم میکند. هیچکدام جای ارزیابی پزشکی را نمیگیرد.
آیا بعد از هفتادوپنجسالگی هم رابطهٔ جنسی طبیعی است؟
در گروه ۷۵ تا ۸۵ سال، ۲۶ درصد افراد فعال جنسی بودند؛ یعنی حدود یک نفر از هر چهار نفر. پس این موضوع در این سن نادر نیست. فعالبودن جنسی با بالا رفتن سن کمتر میشود و افرادی با سلامت ضعیفتر کمتر فعال بودند.
چرا زنان مسنتر کمتر از مردان فعال جنسیاند؟
در همهٔ سنین، زنان کمتر از مردان گزارش فعالیت جنسی دادند و کمتر از مردان همسر یا شریک صمیمی داشتند. از این دو یافته نمیتوان دربارهٔ علت نتیجه گرفت.
آیا درد کمر یعنی باید رابطه را کنار گذاشت؟
نه لزوماً. پژوهش زیستمکانیکی ۲۰۱۴ نشان داد دامنه و جهت حرکت کمر در حالتهای مختلف متفاوت است، پس تغییر حالت یک گزینهٔ عملی است. اگر درد ادامه دارد، پزشک یا فیزیوتراپیست باید علت را بررسی کند.
چطور با پزشک دربارهٔ مشکل جنسی حرف بزنم؟
موضوع را کوتاه و مستقیم مطرح کنید و بگویید چه چیزی و از چه زمانی تغییر کرده. فقط ۳۸ درصد مردان و ۲۲ درصد زنان پس از پنجاهسالگی دربارهٔ رابطهٔ جنسی با پزشک صحبت کرده بودند؛ یعنی این پرسش بخشی از همان گفتوگوی درمانی است و طرح آن در ویزیت، کار غیرمعمولی نیست.
رابطهٔ جنسی در سنین بالا؛ سازگار کردن، نه کنار گذاشتن
فعالبودن جنسی با بالا رفتن سن کمتر میشود، اما ۲۶ درصد افراد ۷۵ تا ۸۵ ساله در پژوهش ملی ۲۰۰۷ فعال جنسی بودند. همین عدد نشان میدهد این بخش از زندگی در سنین بالا هم ادامه دارد.
بدن تغییر میکند و رابطه هم میتواند همراه آن تغییر کند. با تغییر حالت، هماهنگی با نوع درد و طرح مشکل نزد پزشک، فضای عملی برای سازگاری باز میماند.
به دنبال مشاوره ی حرفهای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
Lindau ST, Schumm LP, Laumann EO, Levinson W, O’Muircheartaigh CA, Waite LJ. A study of sexuality and health among older adults in the United States. N Engl J Med. 2007;357(8):762-774. PMID: 17715410. DOI: 10.1056/NEJMoa067423
Sidorkewicz N, McGill SM. Male spine motion during coitus: implications for the low back pain patient. Spine. 2014;39(20):1633-1639. PMID: 25208042. DOI: 10.1097/BRS.0000000000000518
Sidorkewicz N, McGill SM. Documenting female spine motion during coitus with a commentary on the implications for the low back pain patient. Eur Spine J. 2015;24(3):513-520 (published online 2014). PMID: 25341806. DOI: 10.1007/s00586-014-3626-y
