پاسخ کوتاه این است که خود رابطهٔ جنسی گذرا به‌تنهایی افسردگی نمی‌سازد، اما شرایط و انگیزهٔ آن اهمیت دارد. در مطالعهٔ دوقلویی دویچ در ۲۰۱۵ با ۷۱۴ دوقلو، یعنی ۳۵۷ جفت، هیچ رابطهٔ علّی میان رابطهٔ جنسی گذرا در نوجوانی و نشانه‌های افسردگی یا فکر خودکشی در بزرگسالی دیده نشد. در مقابل، فیلدر در ۲۰۱۰ روی ۱۴۰ دانشجو (۱۰۹ زن و ۳۱ مرد) گزارش کرد که رابطهٔ جنسی گذرا با دخول، ناراحتی روانی زنان را بالا برد و بر مردان اثری نداشت.
آیا رابطهٔ جنسی گذرا خودش به افسردگی و ناراحتی روانی می‌انجامد؟
نه به شکلی ساده و قطعی. مطالعهٔ دوقلویی دویچ ۲۰۱۵ رابطهٔ علّی نیافت، اما مطالعهٔ کوتاه‌مدت فیلدر ۲۰۱۰ افزایش ناراحتی روانی را فقط در زنان نشان داد. این دو نتیجه از حیث طرح و نمونه متفاوت‌اند و نمی‌توان آن‌ها را در یک حکم واحد ادغام کرد.
دست‌هایی که پارچهٔ سفید را می‌گیرند؛ تصویری از تنش و رهایی در تجربهٔ جنسی. — Photo: Beyzaa Yurtkuran / Pexels
دویچ در ۲۰۱۵ با ۷۱۴ دوقلو، یعنی ۳۵۷ جفت، از زیرنمونهٔ خواهر و برادر یک پیمایش ملی کار کرد. طرح ناهمسان دوقلویی، دوقلوهایی را که در نوجوانی رابطهٔ جنسی گذرا داشتند با همتای دوقلوی خود مقایسه می‌کند و زمینهٔ خانوادگی مشترک را تا حد زیادی کنترل می‌کند. نه داشتن این سابقه و نه شمار شریکان، با نشانه‌های افسردگی یا فکر خودکشی در بزرگسالی رابطهٔ علّی نداشت و الگو در دو جنس یکسان بود. جهت معکوس هم برقرار نبود.
فیلدر در ۲۰۱۰ روی ۱۴۰ دانشجوی ترم اول (۱۰۹ زن و ۳۱ مرد) کار کرد و آن‌ها را در فاصلهٔ کوتاهی دوباره سنجید. رابطهٔ جنسی گذرا در این مطالعه، تعامل جنسی بدون انتظار تعهد عاطفی بود. تنها رابطه‌های همراه با دخول با افزایش ناراحتی روانی در زنان پیوند داشت و در مردان چنین پیوندی دیده نشد. نمونهٔ کوچک و بازهٔ کوتاه این یافته را شکننده می‌کند؛ ادغام آن با نتیجهٔ مطالعهٔ دوقلویی در یک حکم واحد نادرست است.
نقش انگیزه در پیامد روانی رابطهٔ گذرا چیست؟
بله، انگیزه در پژوهش‌ها جای مهمی دارد. تاونزند در ۲۰۲۰ روی ۲۸۴ دانشجوی آمریکایی نشان داد انگیزههای خودمختار با رفتار جنسی گذرا پیوند قوی‌تری داشتند، در حالی که انگیزههای ناخودمختار با عزت نفس پایین‌تر در هر دو جنس و افسردگی و قربانیشدن جنسی بیشتر در زنان همراه بود. این یافته‌ها همبستگیاند.
فانتزی جنسی چه می‌گوید و آیا می‌توان آن را گریز از واقعیت دانست؟
فانتزی جنسی در بزرگسالان متنوع است و برانگیختگی نسبت به یک موقعیت خیالی نشانهٔ مشکل نیست. کانیوه در ۲۰۲۲ با ۵۶۶ بزرگسال چهار دسته یافت: بی‌اعتنا ۳۷ درصد، رمانتیک ۲۲ درصد، پرشور ۲۶ درصد و ناهمخوان ۱۵ درصد. هیچ مقاله‌ای در این متن گریز بودن فانتزی را آزمایش نکرد؛ این برچسب یک فرضیه است، نه یافته.
کانیوه در ۲۰۲۲ واکنش ۵۶۶ بزرگسال از کانادا و ایالات متحده را به چهار موقعیت خیالی سنجید: عاشقانه، پویایی قدرت، درد و خشونت جنسی. بر پایهٔ برانگیختگی و ناراحتی، چهار دسته ساخته شد: بی‌اعتنا ۳۷ درصد، رمانتیک ۲۲ درصد که فقط به موقعیت عاشقانه برانگیخته می‌شد، پرشور ۲۶ درصد با برانگیختگی بالا و ناراحتی کم، و ناهمخوان ۱۵ درصد با برانگیختگی بالا و ناراحتی بالا. این دسته‌ها با جنسیت، تجربهٔ آزار جنسی در کودکی، اجبار جنسی و دلبستگی عاشقانه پیوند داشتند. نویسندگان پیشنهاد می‌کنند رابطهٔ فرد با فانتزی می‌تواند بازتاب رابطهٔ کلی او با جنسیت باشد.
شواهد پژوهشی دربارهٔ کم کردن تمرکز بر ارگاسم و توجه آگاهانه به بدن چیست؟
شواهد محدودی وجود دارد و به بافت بالینی محدود است. بروتو و همکاران در ۲۰۲۱ در یک کارآزمایی تصادفی روی ۱۴۸ زن با کمبود میل یا برانگیختگی (۷۰ در برابر ۷۸)، برنامهٔ گروهی هشت‌جلسه‌ای آموزش توجه بدون قضاوت به حس‌های بدنی را با آموزش جنسی حمایتی مقایسه کردند. میل و برانگیختگی در هر دو گروه با اندازهٔ اثر بزرگ بهتر شد (d از −۱٫۲۹ تا −۱٫۶۰)؛ ناراحتی جنسی و نشخوار فکری دربارهٔ سکس بیشتر در گروه آموزش توجه کاهش یافت و بهبود تا ۱۲ ماه ماند.
آدام و همکاران در ۲۰۲۰ روی زنانی با دشواری در ارگاسم، برنامهٔ ویدئویی خودیار توجه بدون قضاوت (۳۵ زن) را با برنامهٔ ویدئویی شناختی‌ـ‌رفتاری (۳۰ زن) مقایسه کردند. کارکرد، ناراحتی، میل، برانگیختگی، ارگاسم و رضایت جنسی در هر دو گروه بهتر شد و درد فقط در گروه شناختی‌ـ‌رفتاری کم شد.
این برنامه‌ها روی زنانی با تشخیص بالینی اجرا شد، نه زوج‌های سالمی که سکس بدون هدف را تمرین می‌کنند. جست‌وجو در پابمد برای واژهٔ کاریتزا در ۲ اکتبر ۲۰۲۶ صفر رکورد برگرداند؛ ادعاهای آنلاین دربارهٔ آن آزمون‌نشده است.
در کار بالینی سکس‌تراپی، متخصصان اغلب می‌بینند که فشار رسیدن به ارگاسم خودش به منبع اضطراب تبدیل می‌شود و بازگشت توجه به حس بدنی لحظه این تنش را کم می‌کند.
[نیاز به بررسی بیشتر: هیچ‌یک از مقاله‌های بازیابی‌شده برای این متن، کاریتزا یا گریز اروتیک را مستقیم آزمون نکرده‌اند.]
موضع تحریریهٔ سایت بهکام این است که رابطهٔ گذرا یا فانتزی جنسی ذاتاً سالم یا ناسالم نیست؛ آنچه در پژوهش‌ها اهمیت دارد انگیزه، رضایت آزادانه و پیامدی است که فرد تجربه می‌کند.
شواهد یکدست نیست. دویچ در ۲۰۱۵ با ۷۱۴ دوقلو رابطهٔ علّی میان رابطهٔ جنسی گذرا و نشانه‌های افسردگی یا فکر خودکشی نیافت، اما فیلدر در ۲۰۱۰ روی ۱۴۰ دانشجو دید که رابطهٔ جنسی گذرا با دخول ناراحتی روانی زنان را بالا برد و بر مردان اثری نداشت. نتیجه به نمونه و بازهٔ زمانی وابسته است.
انگیزه در رابطهٔ جنسی گذرا چه اهمیتی دارد؟
در مطالعهٔ تاونزند در ۲۰۲۰ روی ۲۸۴ دانشجوی آمریکایی، انگیزههای ناخودمختار با عزت نفس کمتر در هر دو جنس و افسردگی و قربانیشدن جنسی بیشتر در زنان همراه بود، در حالی که انگیزههای خودمختار با وقوع بیشتر رفتار جنسی گذرا پیوند داشتند. اینها همبستگیاند و علّیت را نشان نمیدهند.
آیا فانتزی جنسی داشتن نشانهٔ مشکل است؟
خیر، فانتزی جنسی در بزرگسالان متنوع است. کانیوه در ۲۰۲۲ روی ۵۶۶ بزرگسال چهار دسته یافت و ۱۵ درصد در دستهٔ ناهمخوان بودند، یعنی هم‌زمان برانگیختگی و ناراحتی بالا داشتند. هیچ مطالعه‌ای در این متن گریز بودن فانتزی را نسنجید. اگر فانتزی‌ها ناراحتی می‌سازند یا زندگی را مختل می‌کنند، مشورت با متخصص منطقی است.
آیا سکس بدون تمرکز بر ارگاسم روش علمی اثبات‌شده‌ای دارد؟
برای زنانی با تشخیص کمبود میل یا دشواری در رسیدن به ارگاسم، برنامه‌های آموزش توجه به حس‌های بدنی ناراحتی جنسی را کم و میل را زیاد کردند، هرچند در پژوهش آدام هر دو برنامه بهبود مشابهی نشان دادند؛ در بروتو ۲۰۲۱ روی ۱۴۸ زن و در آدام ۲۰۲۰ روی ۶۵ زن. اما این برنامه‌ها به‌عنوان سکس بدون ارگاسم در زوج‌های سالم آزمون نشده‌اند و جست‌وجو در پابمد برای کاریتزا در ۲ اکتبر ۲۰۲۶ صفر رکورد داشت.
پژوهش‌ها دربارهٔ رابطهٔ گذرا، فانتزی و سکس بدون هدف چه جمع‌بندی‌ای می‌دهند؟
جمع‌بندی این است که رابطهٔ جنسی گذرا در ۷۱۴ دوقلوی مطالعهٔ دویچ ۲۰۱۵ رابطهٔ علّی با افسردگی نداشت، اما در ۱۴۰ دانشجوی مطالعهٔ فیلدر ۲۰۱۰ ناراحتی روانی زنان را بالا برد؛ انگیزههای ناخودمختار در ۲۸۴ دانشجوی مطالعهٔ تاونزند ۲۰۲۰ با عزت نفس کمتر همراه بود. فانتزی در ۵۶۶ بزرگسال مطالعهٔ کانیوه ۲۰۲۲ طیفی از بی‌اعتنا تا ناهمخوان ساخت و آموزش توجه به بدن در ۱۴۸ زن مطالعهٔ بروتو ۲۰۲۱ ناراحتی جنسی را کم کرد. آنچه اهمیت دارد انگیزه، رضایت آزادانه و پیامد واقعی است.
به دنبال مشاوره ی حرفه‌ای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
Deutsch AR, Slutske WS. A Noncausal Relation Between Casual Sex in Adolescence and Early Adult Depression and Suicidal Ideation: A Longitudinal Discordant Twin Study. J Sex Res. 2015;52(7):770-80. PMID: 25140765. DOI: 10.1080/00224499.2014.942413
Fielder RL, Carey MP. Predictors and consequences of sexual “hookups” among college students: a short-term prospective study. Arch Sex Behav. 2010;39(5):1105-19. PMID: 19130207. DOI: 10.1007/s10508-008-9448-4
Townsend JM, Jonason PK, Wasserman TH. Associations Between Motives for Casual Sex, Depression, Self-Esteem, and Sexual Victimization. Arch Sex Behav. 2020;49(4):1189-1197. PMID: 31214905. DOI: 10.1007/s10508-019-01482-3
Canivet C, Bolduc R, Godbout N. Exploring Variations in Individuals’ Relationships to Sexual Fantasies: A Latent Class Analysis. Arch Sex Behav. 2022;51(1):589-600. PMID: 34523040. DOI: 10.1007/s10508-021-02136-z
Brotto LA, Zdaniuk B, Chivers ML, Jabs F, Grabovac A, Lalumière ML, et al. A randomized trial comparing group mindfulness-based cognitive therapy with group supportive sex education and therapy for the treatment of female sexual interest/arousal disorder. J Consult Clin Psychol. 2021;89(7):626-639. PMID: 34383535. DOI: 10.1037/ccp0000661
Brotto LA, Basson R, Grabovac A, Chivers ML, Zdaniuk B, Bodnar TS, et al. Impact of mindfulness versus supportive sex education on stress in women with sexual interest/arousal disorder. J Behav Med. 2024;47(4):721-733. PMID: 38668816. DOI: 10.1007/s10865-024-00491-5
Adam F, De Sutter P, Day J, Grimm E. A Randomized Study Comparing Video-Based Mindfulness-Based Cognitive Therapy With Video-Based Traditional Cognitive Behavioral Therapy in a Sample of Women Struggling to Achieve Orgasm. J Sex Med. 2020;17(2):312-324. PMID: 31818723. DOI: 10.1016/j.jsxm.2019.10.022
