عضلات کف لگن لایهای عضلانی در کف لگناند که در انقباضهای ریتمیک هنگام اوج لذت نقش دارند. اندازهگیری مدت انقباض این عضلات در پژوهشها با تجربهٔ ارگاسم و داشتن رابطهٔ جنسی پیوند نشان داده است. اینکه این پیوند علت است یا همراهی، پرسشی است که دادههای موجود پاسخ روشنی به آن نمیدهند.
عضلات کف لگن دقیقاً چه نقشی در ارگاسم دارند؟
عضلات کف لگن در اوج لذت انقباضهای ریتمیک دارند و همین انقباضها بخشی از تجربهٔ ارگاسم را میسازند. در مطالعهٔ ۱۴۰ زن در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱، مدت انقباض این عضلات در زنانی که رابطهٔ جنسی داشتند و در زنانی که ارگاسم را تجربه کرده بودند بهطور معنادار بیشتر بود. این یافته همبستگی را نشان میدهد، نه علت را.
آگاهی از بدن، بخشی از تجربهٔ جنسی سالم — Photo: Pexels
از نظر آناتومیک، این عضلات در نزدیکی واژن و پیشابراه قرار دارند و با اعصاب لگنی عصبدهی میشوند. همین نزدیکی باعث میشود انقباض آنها در گزارشهای بدنی زنان از اوج لذت دیده شود. اما تجربهٔ ارگاسم فقط محصول انقباض عضلانی نیست؛ فعالیت دستگاه عصبی، جریان خون ناحیهٔ تناسلی و وضعیت روانی فرد هم در آن سهم دارند. پس نمیتوان نقش عضلات را جدا از این شبکهٔ پیچیده سنجید.
نکتهٔ روششناختی اینجاست که بیشتر دادههای موجود از مطالعات مقطعی میآید. در چنین طرحی، اندازهگیری عضله و گزارش ارگاسم همزمان انجام میشود و ترتیب زمانی میان آنها روشن نیست. پس میتوان گفت کارکرد عضلات کف لگن یکی از اجزای پاسخ جنسی است، ولی وزن دقیق آن در برابر عوامل هورمونی، عصبی و روانی مشخص نیست. این محدودیت دربارهٔ درصدهای گزارششده هم مطرح است.
مطالعهٔ اول فقط مدت انقباض را سنجیده و قدرت مطلق عضله را اندازهگیری نکرده است. بنابراین نمیتوان از آن نتیجه گرفت که زنان با عضلات قویتر ارگاسم بهتری دارند. مدت انقباض و قدرت عضله دو سازهٔ متفاوتاند. برای روشن شدن رابطهٔ هر کدام با ارگاسم به طرحهای طولی نیاز است.
چرا فراوانی رابطه و ارگاسم با افزایش سن تغییر میکند؟
دادههای مطالعهٔ اول نشان میدهد فراوانی رابطهٔ جنسی و تجربهٔ ارگاسم با بالا رفتن سن کاهش پیدا میکند. این کاهش در گروههای سنی مختلف الگوی روشنی دارد، اما مطالعه فقط همبستگی را ثبت کرده است و نمیتواند علت آن را تعیین کند. عوامل متعدد جسمی، روانی و رابطهای میتوانند در این تغییر نقش داشته باشند.
گفتوگوی حرفهای، نخستین قدم برای فهم بدن
در همان مطالعه با ۱۴۰ زن سالم و قاره، زنان به چهار گروه سنی ۳۰ تا ۴۰، ۴۱ تا ۵۰، ۵۱ تا ۶۰ و بالای ۶۰ سال تقسیم شدند. فعالیت جنسی در گروه ۳۰ تا ۴۰ سال ۹۴٫۱ درصد بود، در گروه ۵۱ تا ۶۰ سال ۶۶٫۷ درصد و در گروه بالای ۶۰ سال ۳۷٫۵ درصد. تجربهٔ ارگاسم هم از ۹۱٫۲ درصد در گروه ۳۰ تا ۴۰ سال به ۶۳٫۹ درصد در گروه ۵۱ تا ۶۰ سال و ۲۸٫۱ درصد در گروه بالای ۶۰ سال رسید. این آمار فقط به زنان شرکتکننده در همین مطالعه مربوط است.
چند توضیح محتمل برای این روند وجود دارد. تغییرات هورمونی پس از یائسگی، کاهش لغزندگی واژینال، بیماریهای همراه و مصرف داروهای مختلف میتوانند میل و پاسخ جنسی را تحت تأثیر قرار دهند. در کنار آنها، عوامل بینفردی مثل مدت رابطه، سلامت شریک جنسی و باورهای فردی هم وارد میشوند. مطالعهٔ اول این متغیرها را جداگانه نسنجیده، پس سهم هر کدام روشن نیست.
سن بهتنهایی یک متغیر زیستی نیست. با بالا رفتن سن، احتمال بیماریهای مزمن، مصرف دارو، تغییرات خلقی و دگرگونی در روابط افزایش پیدا میکند. هر یک از اینها میتواند مسیر جنسی را تغییر دهد. مطالعهٔ اول این عوامل را جداگانه بررسی نکرده، بنابراین کاهش درصدها را نمیتوان به یک علت واحد نسبت داد. کاهش فراوانی رابطه لزوماً به معنای کاهش توانایی جسمی نیست.
بیاختیاری استرسی ادرار چه اثری بر میل و رابطهٔ جنسی دارد؟
در مطالعهٔ دوم با ۳۳ زن، میل جنسی در گروه دارای بیاختیاری استرسی ادرار بهطور معنادار پایینتر از گروه شاهد بود. سنین این زنان بین ۲۵ تا ۵۵ سال قرار داشت. میان تحریکپذیری جنسی و لغزندگی واژینال و ارگاسم و نمرهٔ کلی عملکرد جنسی همبستگی مثبت و قوی دیده شد.
در این مطالعه ۱۷ نفر بیاختیاری استرسی ادرار داشتند و ۱۶ نفر در گروه شاهد بودند. میل پایینتر در گروه دارای بیاختیاری میتواند با نگرانی دربارهٔ نشت ادرار هنگام رابطه، اجتناب از نزدیکی و کاهش برانگیختگی مرتبط باشد. همبستگی مثبت و قوی میان تحریکپذیری، لغزندگی، ارگاسم و نمرهٔ کلی عملکرد جنسی نشان میدهد این متغیرها در یک خوشه حرکت میکنند، ولی جهت رابطه از این دادهها بیرون نمیآید.
بیاختیاری استرسی ادرار هنگام سرفه، عطسه یا فعالیت بدنی رخ میدهد و همین وضعیت میتواند رابطهٔ جنسی را به موقعیتی پرتنش تبدیل کند. ترس از نشت ادرار، برنامهریزی برای دستشویی رفتن پیش از رابطه و خجالت از بدن، از جمله مسائلی هستند که در گزارشهای بالینی تکرار میشوند. اینها متغیرهای روانیاند و با میل جنسی پایینتر در گروه دارای بیاختیاری همخوانی دارند. اما مطالعهٔ دوم این مسیرها را بهصورت علّی نسنجیده است.
این یافته دربارهٔ همین گروه کوچک زنان مطالعهشده است و نمیتوان آن را به همهٔ زنان تعمیم داد.
دربارهٔ نقش تقویت این عضلات در کیفیت ارگاسم، شواهد فعلی کافی نیست.
[نیاز به بررسی بیشتر: نوع دقیق تمرینهای تقویت کف لگن و اثر بلندمدت آن بر کیفیت ارگاسم در مطالعات بزرگتر هنوز بهطور کامل مشخص نیست.]
آیا انقباض عضلات کف لگن برای رسیدن به ارگاسم ضروری است؟
انقباض این عضلات بخشی از پاسخ بدنی هنگام اوج لذت است، اما ضروری بودن آن از دادههای موجود بیرون نمیآید. زنانی که این عضلات را ضعیفتر گزارش میکنند هم میتوانند ارگاسم را تجربه کنند. تجربهٔ ارگاسم به شبکهٔ گستردهای از اعصاب، جریان خون و عوامل روانی وابسته است و یک جزء تنها آن را توضیح نمیدهد.
کاهش فراوانی رابطه با سن آیا به معنای کاهش لذت است؟
کاهش فراوانی رابطه و تجربهٔ ارگاسم در مطالعهٔ اول دیده شد، اما این دو لزوماً یک چیز نیستند. ممکن است فراوانی کمتر شود و کیفیت رابطه در همان موارد باقیمانده تغییر نکند. مطالعه فقط درصد افرادی را ثبت کرده که رابطه یا ارگاسم داشتهاند و شدت لذت را نسنجیده است. پس نمیتوان از کاهش درصدها به کاهش لذت رسید.
بیاختیاری استرسی ادرار چگونه بر رابطهٔ جنسی اثر میگذارد؟
دادههای مطالعهٔ دوم نشان میدهد میل جنسی در گروه دارای بیاختیاری پایینتر بود. نگرانی از نشت ادرار و اجتناب از رابطه میتواند در این میان نقش داشته باشد. همبستگی مثبت و قوی میان تحریکپذیری، لغزندگی، ارگاسم و نمرهٔ کلی عملکرد جنسی هم دیده شد. اما این مطالعه کوچک بود و علت و اثر را از هم جدا نکرد.
آیا تقویت عضلات کف لگن به بهبود ارگاسم کمک میکند؟
برای پاسخ به این پرسش، مطالعهٔ اول فقط همبستگی میان مدت انقباض و تجربهٔ ارگاسم را نشان داد و مداخلهای نبود. مطالعهٔ دوم هم اثر تمرین را نسنجید. بنابراین شواهد فعلی برای گفتن اینکه تقویت این عضلات کیفیت ارگاسم را بهتر میکند کافی نیست. این موضوع به پژوهشهای طولی با گروههای بزرگتر و سنجههای دقیق نیاز دارد.
دادههای موجود نشان میدهند کارکرد عضلات کف لگن با تجربهٔ ارگاسم و داشتن رابطهٔ جنسی همراه است و بیاختیاری استرسی ادرار میتواند میل جنسی را پایین بیاورد. این یافتهها علّی نیستند، ولی مسیر پژوهش را روشن میکنند. با مطالعات طولی بزرگتر میتوان فهمید کدام مداخلات و برای کدام گروه از زنان مفیدترند. نتیجهگیری زودهنگام دربارهٔ یک علت واحد درست نیست، اما پرسشهای دقیقتری برای بررسیهای آینده شکل گرفته است.
به دنبال مشاوره ی حرفهای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
Sartori DVB, Kawano PR, Yamamoto HA, et al. Pelvic floor muscle strength is correlated with sexual function. Investig Clin Urol. 2020;62(1):79-84. PMID: 33258326. DOI: 10.4111/icu.20190248
Ferreira CRG, Soares WM, da Costa Priante CH, et al. Strength and Bioelectrical Activity of the Pelvic Floor Muscles and Sexual Function in Women with and without Stress Urinary Incontinence. Healthcare (Basel). 2023;11(2):181. PMID: 36673549. DOI: 10.3390/healthcare11020181
