شواهد بالینی مستقیم برای این‌که سیگار الکترونیکی به‌تنهایی نعوظ را ضعیف کند هنوز کم است. آن‌چه در منابع موجود روشن‌تر دیده می‌شود، مسیرهای غیرمستقیم است: آسیب اندوتلیال، اضطراب عملکرد جنسی و بُعد رابطه‌ای مشکل. ویپ می‌تواند یکی از چند عامل هم‌زمان باشد، نه تنها توضیح ممکن.

اگر مردی ویپ می‌کند و نعوظ ضعیف دارد، پرسش درست این نیست که «مقصر کیست؟»؛ پرسش درست این است که کدام عوامل قابل تغییرند و از کجا باید شروع کرد. این متن برای همان مرد و شریکش نوشته شده است.

این مطلب توسط سایت دکتر سعید بهکام، روانشناس بالینی،مشاور و سکستراپ در ایران (تهران) و کانادا (تورنتو، ریچموندهیل و ونکوور) به شما همراهان و مشترکان عزیز سایت بهکام تقدیم می‌شود.

آیا سیگار الکترونیکی نعوظ را ضعیف می‌کند؟

یک مرور ادبیات در سال ۲۰۲۲ نشان می‌دهد مصرف سیگار الکترونیکی استرس اکسیداتیو ایجاد می‌کند، از جمله تشکیل مستقیم گونه‌های فعال اکسیژن و رادیکال‌های هیدروکسیل، و این فرایند به آسیب اندوتلیال می‌رسد. آسیب اندوتلیال یکی از سازوکارهای بالقوهٔ اختلال نعوظ است. پس یک مسیر زیست‌شناختی محتمل وجود دارد، اما وجود مسیر با اثبات علّیت در انسان یکی نیست.

خود همان مرور تصریح می‌کند که شمار مطالعات بررسی‌کنندهٔ رابطهٔ سیگار الکترونیکی و اختلال نعوظ کم است. این کمبود، هستهٔ مسئله است: ما با فرضیهٔ معقول روبه‌روییم، نه با یافتهٔ تثبیت‌شده. [نیاز به بررسی بیشتر: این‌که ویپ به‌تنهایی نعوظ را ضعیف می‌کند یا نه، از شواهد این منابع روشن نمی‌شود.]

تفاوت ویپ با سیگار معمولی را باید صریح گفت. داده‌های ترک و نعوظ در این منابع دربارهٔ سیگار معمولی است، نه ویپ. بنابراین نمی‌توان یافته‌های مربوط به سیگار معمولی را بی‌واسطه به ویپ تعمیم داد؛ بحث علمی دقیقاً همین‌جا متوقف می‌شود.

ترک نیکوتین چه ربطی به نعوظ دارد؟

در تحلیل داده‌های پایهٔ ۶۷۵۴ مرد ۵۰ تا ۷۵ ساله، ۴۵٫۴ درصد غیرسیگاری، ۳۹٫۶ درصد سیگاری سابق و ۱۵ درصد سیگاری فعلی بودند. شیوع اختلال نعوظ در سیگاری‌های فعلی ۳۱٫۶ درصد و در غیرسیگاری‌ها ۲۶٫۰ درصد بود. کم‌میلی جنسی هم ۲۵٫۶ درصد در برابر ۲۱٫۰ درصد گزارش شد.

سیگاری‌های سابق شانس کمتری برای اختلال نعوظ و کم‌میلی جنسی داشتند؛ نسبت شانس در هر دو ۰٫۸ بود. این یافته‌ها از سیگار معمولی می‌آید، نه ویپ، و طرح مطالعه مقطعی است؛ پس علّیت را ثابت نمی‌کند و فقط هم‌راهی را نشان می‌دهد. با این حال، جهت رابطه در همین داده یکدست است.

نویسندگان همان تحلیل نتیجه می‌گیرند که ترک سیگار می‌تواند سلامت جنسی مرد را بهتر کند و مشاورهٔ ترک می‌تواند هنگام ارزیابی سلامت جنسی در نظر گرفته شود.

اضطراب عملکرد جنسی چه نقشی دارد؟

اضطراب عملکرد جنسی در ۹ تا ۲۵ درصد مردان دیده می‌شود و به انزال زودرس و اختلال نعوظ با منشأ روانی کمک می‌کند. نکتهٔ مهم این است که برای این وضعیت تشخیص رسمی شناخته‌شده‌ای وجود ندارد؛ همین خلأ، پژوهش دربارهٔ درمان را محدود کرده است.

برای اضطراب عملکرد و اجتماعی، مداخله‌های روان‌شناختی توصیه می‌شود، اما مطالعات کنترل‌شدهٔ اختصاصی برای اضطراب عملکرد جنسی کم است و هیچ درمانی با شواهد قوی اثبات نشده. یعنی هیچ روشی را نمی‌توان «ثابت‌شده» نامید.

چرخهٔ نگرانی، به‌صورت فرضیهٔ بالینی و نه یافتهٔ این منابع، چنین است: یک تجربهٔ ناموفق، نگرانی از تکرارش را می‌سازد؛ نگرانی، برانگیختگی را مختل می‌کند؛ و تجربهٔ ناموفق بعدی نگرانی را تقویت می‌کند. در مردان زیر ۴۰ سال، علل روان‌شناختی مانند اضطراب عملکرد، افسردگی و مشکلات رابطه شایع‌اند، اما بخش قابل‌توجهی هم علل عضوی دارند: اختلال عملکرد اندوتلیال، عدم تعادل هورمونی و سندرم متابولیک. هیچ‌کدام از این منابع نمی‌گوید ویپ اضطراب عملکرد می‌سازد؛ این پیوند در داده‌ها اثبات نشده است.

رابطهٔ زوج کجای ماجراست؟

اختلال نعوظ سه مؤلفه دارد: عضوی، رابطه‌ای و روان‌شناختی. مؤلفهٔ رابطه‌ای فقط پیامد نیست. در توصیف بالینی، وقتی یک طرف مشکل را به حساب خودش می‌گذارد و طرف دیگر آن را بی‌علاقگی تعبیر می‌کند، فاصله بیشتر و فشار عملکرد سنگین‌تر می‌شود؛ منابع برای این چرخه عددی ارائه نمی‌دهند.

در کار بالینی‌ام زوج‌هایی می‌بینم که دربارهٔ نعوظ ضعیف سکوت می‌کنند و هر دو طرف این سکوت را به شکل خودش تفسیر می‌کنند؛ برای همین گفت‌وگو را با پرسش‌های ساده و بدون سرزنش شروع می‌کنم.

موضع تحریریهٔ ما روشن است: ویپ را نه می‌توان بی‌خطر نامید و نه می‌توان با اطمینان مقصر نعوظ ضعیف دانست. در مردان زیر ۴۰ سال، مدیریت اختلال نعوظ رویکردی چندرشته‌ای می‌خواهد که درمان پزشکی را با مداخله‌های غیردارویی، تغییر سبک زندگی و روان‌درمانی ترکیب می‌کند.

درمان فقط دارویی است یا روانی هم؟

یک مرور نظام‌مند روی ۱۳ کارآزمایی تصادفی‌شده با ۵۹۷ مرد ۱۹ تا ۵۵ ساله با اختلال نعوظ روان‌زاد نشان داد ترکیب مداخلهٔ روان‌شناختی با درمان پزشکی از هر کدام به‌تنهایی در عملکرد نعوظی و رضایت جنسی بلندمدت مؤثرتر بود. ترکیب در هفت مطالعه بر درمان پزشکی به‌تنهایی و در یک مطالعه بر مداخلهٔ روان‌شناختی به‌تنهایی برتری داشت. در دو مطالعه، مداخلهٔ روان‌شناختی بر درمان پزشکی برتری داشت.

این مرور نمی‌تواند بگوید کدام مداخلهٔ روان‌شناختی بهتر است و بر نیاز به مطالعات بزرگ‌تر تأکید می‌کند. پس ترکیب دو مسیر در مجموع بهتر از یک مسیر تنها بوده است، ولی انتخاب اجزا به ارزیابی بالینی بستگی دارد.

بیشتر بخوانید: سیگار الکترونیکی و قلب؛ خطر نارسایی قلبی چقدر واقعی است؟ · تشخیص اختلال نعوظ؛ از شرح‌حال تا هشدار قلبی؟ · پورن و اختلال نعوظ؛ مقصر تماشاست یا رابطه با آن؟

Read this article in English: Vaping, Performance Anxiety and Erections in Couples

سوالات پرتکرار شما از سایت «بهکام»

آیا ویپ کردن باعث اختلال نعوظ می‌شود؟

شواهد مستقیم کافی نیست. یک مرور، مسیر آسیب اندوتلیال را از طریق استرس اکسیداتیو محتمل می‌داند، اما شمار مطالعات رابطهٔ ویپ و اختلال نعوظ را کم توصیف می‌کند و کارآزمایی بالینی برای اثبات رابطه لازم می‌شمارد. پس نمی‌توان ویپ را علت دانست، و این به معنای بی‌خطر بودن آن هم نیست.

ترک نیکوتین نعوظ را بهتر می‌کند؟

داده‌های مقطعی روی ۶۷۵۴ مرد ۵۰ تا ۷۵ ساله نشان می‌دهد سیگاری‌های سابق نسبت به سیگاری‌های فعلی شانس کمتری برای اختلال نعوظ و کم‌میلی جنسی داشتند، هر دو با نسبت شانس ۰٫۸. این داده از سیگار معمولی است، مقطعی است و علّیت را ثابت نمی‌کند؛ اما نویسندگان مشاورهٔ ترک را هنگام ارزیابی سلامت جنسی پیشنهاد می‌کنند.

اضطراب عملکرد با ویپ ارتباط دارد؟

هیچ‌یک از منابع این پیوند را نشان نمی‌دهد. اضطراب عملکرد جنسی در ۹ تا ۲۵ درصد مردان دیده می‌شود و به انزال زودرس و اختلال نعوظ روان‌زاد کمک می‌کند، اما رابطهٔ آن با ویپ در داده‌های موجود بررسی نشده است.

چه زمانی باید با پزشک یا درمانگر صحبت کرد؟

وقتی نعوظ ضعیف تکرار می‌شود و نگرانی یا فاصلهٔ زوجی می‌سازد، ارزیابی چندرشته‌ای منطقی است. اختلال نعوظ مؤلفه‌های عضوی، رابطه‌ای و روان‌شناختی دارد و در مردان زیر ۴۰ سال هم علل عضوی مانند اختلال اندوتلیال، عدم تعادل هورمونی و سندرم متابولیک دیده می‌شود.

جمع‌بندی: نیکوتین، نگرانی و سکوت را جدا ببینیم

سیگار الکترونیکی نه بی‌خطر است و نه با اطمینان مقصر نعوظ ضعیف؛ شواهد مستقیم این رابطه کم است. آن‌چه روشن‌تر است، مسیرهای قابل تغییرند: ترک نیکوتین، کاهش اضطراب عملکرد و گفت‌وگوی بدون سرزنش میان زوج. ترکیب درمان پزشکی با مداخلهٔ روان‌شناختی در ۱۳ کارآزمایی با ۵۹۷ مرد برتر از هر کدام به‌تنهایی بود. شروع گفت‌وگو، بدون سرزنش، اولین قدم واقع‌بینانه است.

به دنبال مشاوره ی حرفه‌ای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟

اگر به دنبال راه‌های بیشتر برای بهبود سلامت جسمی، جنسی و روانی خود هستید یا به توصیه‌های تخصصی نیاز دارید، برای «دریافت مشاوره» با دکتر سعید بهکام، بهترین دکتر روانشناس و سکستراپ ایرانی (تهران) و یا در کانادا (تورنتو، ونکوور و ریچموندهیل) می‌توانید از اینجا با ما در ارتباط باشید.

منابع

1. Pincus J, Sandoval V, Dick B, et al. E-Cigarette-Associated Endothelial Damage: A Potential Mechanism for Erectile Dysfunction. Sex Med Rev. 2022;10(1):168-173. DOI: 10.1016/j.sxmr.2021.01.003. PMID: 33931382
2. Mima M, Huang JB, Andriole GL, et al. The impact of smoking on sexual function. BJU Int. 2022;130(2):186-192. DOI: 10.1111/bju.15711. PMID: 35166438
3. Pyke RE. Sexual Performance Anxiety. Sex Med Rev. 2020;8(2):183-190. DOI: 10.1016/j.sxmr.2019.07.001. PMID: 31447414
4. Atallah S, Haydar A, Jabbour T, et al. The effectiveness of psychological interventions alone, or in combination with phosphodiesterase-5 inhibitors, for the treatment of erectile dysfunction: A systematic review. Arab J Urol. 2021;19(3):310-322. DOI: 10.1080/2090598X.2021.1926763. PMID: 34552782
5. Yafi FA, Jenkins L, Albersen M, et al. Erectile dysfunction. Nat Rev Dis Primers. 2016;2:16003. DOI: 10.1038/nrdp.2016.3. PMID: 27188339
6. Safa A, Waked C. Erectile Dysfunction in Young Adults: A Narrative Review. Cureus. 2025;17(8):e89918. DOI: 10.7759/cureus.89918. PMID: 40809937

Image Credits

Featured and in-text images: AI-generated. No real person is depicted.