این گزارش به قلم دکتر سوزان شلمرداین از بیمارستان کودکان «گریت اورموند استریت» و متیو نور، روانپزشک مشاور، تهیه شده و به بررسی همزمان مزایا و خطرات استفاده از هوش مصنوعی برای مقابله با تنهایی میپردازد. نویسندگان در این مقاله بر لزوم انجام پژوهشهای بیشتر برای ارزیابی پیامدهای تعامل انسان با چتباتها تاکید کردهاند.
چتباتهای هوش مصنوعی هرچه بیشتر در فرایندهای تصمیمگیری به کار گرفته میشوند، اما همزمان کارشناسان نسبت به نقش تازه این ابزارها بهعنوان جایگزینی برای همصحبتی و حمایت عاطفی هشدار میدهند. آمارها نشان میدهد که تقریبا نیمی از بزرگسالان در بریتانیا احساس تنهایی میکنند و از هر ۱۰ نفر، یک نفر با تنهایی مزمن روبهرو است؛ وضعیتی که فرد آن را «اغلب یا همیشه» تجربه میکند.
نویسندگان گزارشی که در نشریه «بریتیش مدیکال ژورنال» (BMJ) منتشر شده، با اشاره به گستردگی این احساس در جامعه، تاکید کردهاند که روی آوردن افراد به منابع جایگزین برای همصحبتی و حمایت عاطفی چندان دور از انتظار نیست. با این حال، آنها نسبت به پیامدهای این روند ابراز نگرانی کردهاند و گفتهاند این احتمال وجود دارد که نسلی در حال شکلگیری باشد که پیوندهای عاطفی خود را با موجودیتهایی برقرار میکند که فاقد همدلی انسانی، توان مراقبت و هماهنگی در روابط هستند.
این گزارش به قلم دکتر سوزان شلمرداین از بیمارستان کودکان «گریت اورموند استریت» و متیو نور، روانپزشک مشاور، تهیه شده و به بررسی همزمان مزایا و خطرات استفاده از هوش مصنوعی برای مقابله با تنهایی میپردازد. نویسندگان در این مقاله بر لزوم انجام پژوهشهای بیشتر برای ارزیابی پیامدهای تعامل انسان با چتباتها تاکید کردهاند.
چتباتهای هوش مصنوعی هرچه بیشتر در فرایندهای تصمیمگیری به کار گرفته میشوند
گرایش نوجوانان به همراهان هوش مصنوعی
یافتههای یک بررسی در میان گروههای سنی جوانتر نشان میدهد که استفاده از همراهان هوش مصنوعی برای تعامل اجتماعی رو به افزایش است. بر اساس این دادهها، حدود یکسوم نوجوانان از این ابزارها برای ارتباط اجتماعی استفاده میکنند. در میان پاسخدهندگان، از هر ۱۰ نفر یک نفر گفته است که گفتوگو با هوش مصنوعی را رضایتبخشتر از گفتوگو با انسانها میداند و از هر سه نفر، یک نفر ترجیح داده است برای گفتوگوهای جدی به سراغ همراهان هوش مصنوعی برود.
در پژوهش دیگری که از سوی خیریه «صندوق موقوفه جوانان» (Youth Endowment Fund) انجام شده، مشخص شده است که در یک سال گذشته، حدود یکچهارم نوجوانان در بریتانیا برای دریافت حمایت در زمینه سلامت روان از چتباتهای هوش مصنوعی استفاده کردهاند. این یافتهها توجه کارشناسان حوزه سلامت روان را به خود جلب کرده و بحثهایی را درباره مرز میان حمایت دیجیتال و وابستگی عاطفی برانگیخته است.
نویسندگان گزارش BMJ پیشنهاد دادهاند که پزشکان در گفتوگو با بیماران، درباره میزان و نحوه استفاده آنها از چتباتها پرسوجو کنند تا مشخص شود آیا این استفاده میتواند مشکلساز باشد یا نه. آنها بهویژه به دورههایی مانند تعطیلات سال نو میلادی اشاره کردهاند که گروههای آسیبپذیر در معرض خطر بیشتری قرار دارند. به باور این پژوهشگران، طرح پرسشهای هدفمند میتواند به شناسایی الگوهای استفاده اجباری، وابستگی یا دلبستگی عاطفی کمک کند.
در عین حال، نویسندگان این گزارش اذعان کردهاند که چتباتهای هوش مصنوعی به دلیل دسترسی آسانتر و همیشگی، میتوانند برای افرادی که احساس تنهایی میکنند مزایایی داشته باشند. بسیاری از روانشناسان نیز بر این باورند که هوش مصنوعی میتواند برای ارائه پیشنهادهای اولیه درباره مدیریت احساس تنهایی مفید باشد، اما نباید جایگزین حمایت انسانی شود.
دکتر آدری تانگ، روانشناس دارای پروانه رسمی، در گفتوگو با روزنامه ایندیپندنت تاکید کرده است که جایگزین کردن روابط اجتماعی واقعی با چتباتها میتواند پیامدهای نگرانکنندهای برای سلامت عاطفی، بهویژه در میان جوانان، داشته باشد. به گفته او، شبکههای اجتماعی و دیگر فناوریها قادرند نوعی همصحبتی را شبیهسازی کنند، اما این تجربه معادل پیوند عمیق انسانی نیست و در بلندمدت نیز سالم تلقی نمیشود.
در عین حال، نویسندگان این گزارش اذعان کردهاند که چتباتهای هوش مصنوعی به دلیل دسترسی آسانتر و همیشگی، میتوانند برای افرادی که احساس تنهایی میکنند مزایایی داشته باشند
دکتر رومن راچکا، رئیس انجمن روانشناسی بریتانیا، نیز هشدار داده است که هوش مصنوعی «راهحل جادویی» مشکلات سلامت روان نیست؛ بهخصوص در شرایطی که بحث کاهش زمان انتظار برای دریافت خدمات تخصصی مطرح است. او ضمن اشاره به مزایای بالقوه هوش مصنوعی برای جامعه، تاکید کرده که این ابزارها نباید جایگزین حمایت انسانی شوند، بلکه بهتر است بهعنوان مکملی برای خدمات موجود به کار گرفته شوند.
به گفته راچکا، هوش مصنوعی توان بازتولید همدلی واقعی انسانی را ندارد و این خطر وجود دارد که بهجای تعامل معنادار، تنها توهمی از ارتباط ایجاد کند. نگرانیها درباره حریم خصوصی دادهها و وابستگی بیشازحد به فناوری نیز همچنان پابرجاست. با این حال، او معتقد است اگر این ابزارها بهدرستی استفاده شوند، میتوانند فضایی ناشناس، عاری از قضاوت و در دسترس شبانهروزی فراهم کنند که در کنار خدمات حضوری سلامت روان، نقش تکمیلی ایفا کند.
یک مطالعه منتشرشده در کتابخانه ملی آمریکا و نشریه اینترنت PMC نشان میدهد که استفاده از چتباتهای اجتماعی مبتنی بر هوش مصنوعی ممکن است در کاهش احساس تنهایی و اضطراب اجتماعی در میان دانشجویان مؤثر باشد. این تحقیق با هدف ارزیابی پتانسیل پشتیبانی روانی و اجتماعی چتباتها در حوزه سلامت روان انجام شد.
در این پژوهش، گروهی از دانشجویان دانشگاه در کره جنوبی به مدت چهار هفته با یک چتبات اجتماعی به نام «Luda Lee» تعامل داشتند. شرکتکنندگان ابتدا سطح احساس تنهایی و اضطراب اجتماعی خود را اندازه گرفتند و سپس در هفتههای دوم و چهارم مجدداً این شاخصها ارزیابی شدند. دادههای بهدستآمده نشان داد که تأثیرات قابلتوجهی در کاهش احساس تنهایی تا هفته دوم و کاهش اضطراب اجتماعی تا هفته چهارم مشاهده شد.
تحلیل آماری نتایج این تحقیق نشان داد که سطوح بالای تنهایی اولیه، اعتمادبهنفس اجتماعی پایینتر و انعطافپذیری عاطفی کمتر با باقیماندن سطوح بالای این احساسات در طول زمان مرتبط بود. در مقابل، افرادی که در تعامل با چتبات خود را راحتتر میدیدند و تمایل به گفتگو بیشتر داشتند، سطح کمتری از تنهایی را در پایان دوره گزارش کردند.
در این پژوهش، گروهی از دانشجویان دانشگاه در کره جنوبی به مدت چهار هفته با یک چتبات اجتماعی به نام «Luda Lee» تعامل داشتند.
این تحقیق همچنین از لحاظ کیفی تجربه کاربران درباره چتبات را بررسی کرد و نشان داد که احساس همدلی و پشتیبانی در پاسخهای چتبات از ویژگیهای کلیدی مورد توجه شرکتکنندگان بوده است. با این حال، شرکتکنندگان نقاط ضعفی مانند پاسخهای گاه نامنسجم یا بیشازحد پرانرژی را نیز گزارش کردند که میتواند در روند تعامل تأثیر بگذارد.
نویسندگان این مطالعه اشاره میکنند که چتباتهای هوش مصنوعی میتوانند بهعنوان منابع کمکی برای کاهش تنهایی و اضطراب اجتماعی مورد استفاده قرار گیرند، بهویژه در محیطهایی مانند دانشگاهها یا جمعیتهایی که دسترسی به خدمات سلامت روان محدود است. با این حال، آنها تأکید دارند که چتباتها باید بهعنوان مکمل خدمات انسانی و نه جایگزین کامل آنها دیده شوند.
به دنبال مشاوره ی حرفهای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
