بر اساس نتایج یک مطالعه تازه که در نشریه «مجموعه مقالات کلینیک مایو» (Mayo Clinic Proceedings) منتشر شده است، نگرانیهای مالی و فشارهای معیشتی میتوانند فرایند پیری قلب را حتی سریعتر از برخی عوامل خطر شناختهشده بیماریهای قلبیعروقی، مانند فشار خون بالا، دیابت و مصرف سیگار، تسریع کنند.
در این پژوهش، دادههای بیش از ۲۸۰ هزار بزرگسال بررسی شد؛ افرادی که پرسشنامههای جامعی درباره شرایط اجتماعی و اقتصادی زندگی خود تکمیل کرده بودند و همزمان تحت ارزیابیهای بالینی سلامت قلب و عروق قرار داشتند. پژوهشگران بهجای تمرکز صرف بر بروز یا عدم بروز بیماری قلبی، شاخصی به نام «سن قلبیعروقی» را مبنا قرار دادند؛ مفهومی که نشان میدهد قلب و رگهای خونی یک فرد از نظر زیستی، در مقایسه با سن تقویمی او، چه میزان پیر شدهاند.
نتایج نشان داد افرادی که سطوح بالاتری از استرس مالی را گزارش میکردند، حتی با در نظر گرفتن عوامل خطر پزشکی متداول، نشانههایی از پیری پیشرفتهتر قلب و عروق داشتند. به بیان دیگر، دو فرد همسن با وضعیت بالینی مشابه میتوانند بسته به شدت فشار مالی تجربهشده، از نظر سن قلبیعروقی تفاوت قابلتوجهی داشته باشند. هرچند این مطالعه رابطه علت و معلولی مستقیم را اثبات نمیکند، اما بهروشنی از ارتباط قوی میان فشار اقتصادی و سلامت قلب حکایت دارد.
پژوهشگران توضیح میدهند که «پیری قلب» ناشی از استرس به تغییرات واقعی و قابلاندازهگیری در ساختار و عملکرد سیستم قلبیعروقی اشاره دارد؛ از جمله سفت شدن رگها، اختلال در عملکرد عضله قلب و کاهش توان بدن برای پاسخ به فشارهای فیزیکی. استرس مزمن با فعال نگه داشتن طولانیمدت هورمونهایی مانند کورتیزول و آدرنالین، میتواند به افزایش فشار خون، التهاب و فرسایش تدریجی قلب و عروق منجر شود؛ فرایندی که شباهت زیادی به پیری زودرس یا اثر بیماریهای مزمن دارد.
در این میان، استرس مالی جایگاه ویژهای دارد، زیرا برخلاف بسیاری از فشارهای کوتاهمدت، اغلب مداوم و ادامهدار است. نگرانی دائمی درباره پرداخت قبوض، تامین هزینههای زندگی یا بازپرداخت بدهیها باعث میشود سازوکارهای زیانبار استرس بهطور مستمر فعال بمانند. همین تداوم، خطر آسیبهای قلبیعروقی را در بلندمدت افزایش میدهد؛ بهویژه آنکه مسائل مالی بر جنبههای مختلف زندگی روزمره اثر میگذارند و گریزی آسان از آنها وجود ندارد.
این فشار میتواند کیفیت خواب را مختل کند، دسترسی به غذای سالم یا خدمات درمانی را کاهش دهد و فرصت فعالیت بدنی یا استراحت را محدود سازد. چنین عواملی بهطور متقابل یکدیگر را تقویت میکنند و در گذر زمان، زمینه بروز بیماریهای قلبیعروقی را فراهم میآورند.
جایگاه استرس مالی در کنار عوامل خطر شناختهشده
یکی از نکات برجسته این مطالعه، شدت ارتباط میان استرس مالی و پیری قلب است؛ ارتباطی که از نظر اندازه اثر، با بسیاری از عوامل خطر بالینی شناختهشده قابل مقایسه یا حتی در برخی موارد قویتر گزارش شده است. عواملی مانند فشار خون بالا، دیابت و مصرف سیگار سالهاست بهعنوان تهدیدهای اصلی سلامت قلب شناخته میشوند و بهطور منظم غربالگری و درمان میشوند.
یافتههای این پژوهش نشان میدهد تعیینکنندههای اجتماعی سلامت، از جمله فشارهای اقتصادی و مشکلات معیشتی، نیز باید در همین سطح مورد توجه قرار گیرند. این به آن معنا نیست که استرس مالی جایگزین عوامل خطر سنتی میشود، بلکه در کنار آنها قرار میگیرد. فردی که همزمان با فشار خون بالا، با استرس مالی شدید مواجه است، ممکن است با خطر مضاعفی روبهرو شود.
متخصصان تاکید میکنند که افزایش خطر به معنای پیامد حتمی نیست و سلامت قلب نتیجه برهمکنش عوامل متعدد است. با این حال، نتایج مطالعه بر ضرورت نگاه جامعتر در مراقبتهای پزشکی دلالت دارد؛ نگاهی که علاوه بر شاخصهای بالینی، وضعیت اقتصادی، سطح استرس و دسترسی فرد به منابع حمایتی را نیز در نظر بگیرد. هرچند حل مشکلات مالی در حیطه وظایف پزشکان نیست، اما بهرسمیت شناختن این فشارها میتواند به تصمیمگیری درمانی دقیقتر و تقویت اعتماد میان بیمار و پزشک کمک کند.
راهکارهای محافظت از سلامت قلب در شرایط فشار اقتصادی
اصول پایه حفظ سلامت قلب همچنان ثابت است: فعالیت بدنی منظم، تغذیه سالم و متعادل، حفظ وزن مناسب، پرهیز از سیگار و کنترل فشار خون، قند و چربی خون. انجام معاینات دورهای نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا بسیاری از عوامل خطر قلبیعروقی بدون علامت پیشرفت میکنند و تشخیص زودهنگام آنها میتواند خطر عوارض جدی مانند حمله قلبی یا سکته مغزی را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد.
در کنار این اقدامات، خواب کافی، تمرینهای کاهش استرس مانند ذهنآگاهی و حفظ ارتباطات اجتماعی میتوانند تا حدی اثرات منفی استرس مزمن را تعدیل کنند. این مطالعه در نهایت یادآور میشود که سلامت افراد تنها به خدمات درمانی محدود نمیشود، بلکه به شرایط اجتماعی و اقتصادی زندگی آنها نیز گره خورده است. توجه به استرس مالی بهعنوان یکی از عوامل خطر بیماریهای قلبیعروقی میتواند به رویکردی جامعتر و اثربخشتر در مراقبتهای سلامت منجر شود.
فشار مالی و خطر اختلال عملکرد جنسی
یک مطالعه اخیر که در کتابخانه ملی پزشکی آمریکامنتشر شده است، با استفاده از تحلیل تصادفی مندلی (Mendelian Randomization) بررسی کرده که آیا استرسهای روانی مختلف میتوانند بهطور علّی با اختلال نعوظ (ED) در ارتباط باشند یا نه. پژوهشگران از دادههای گسترده ژنتیکی برای تحلیل علت و معلول استفاده کردند و دریافتند که مشکلات مالی و فشار اقتصادی (financial difficulties) بهطور قابلتوجهی با افزایش خطر اختلال نعوظ در مردان مرتبط بوده است.
در این تحقیق، از دادههای بزرگ ژنومی (GWAS) برای شناسایی ارتباط میان انواع استرسهای مزمن و ED استفاده شد. نتایج نشان داد که در میان انواع فشارهای روانی، فشارهای مالی بهطور مشخص خطر ED را افزایش میدهند ، در حالی که نبود این عوامل استرسزا با کاهش خطر اختلال نعوظ همراه بود
یافتهها حاکی از این است که استرس مالی میتواند یکی از مهمترین عوامل روانی در افزایش خطر اختلال عملکرد جنسی باشد، احتمالاً از طریق اثرهای فیزیولوژیک و روانی استرس مزمن بر سیستمهای عصبی و هورمونی که نقش مهمی در پاسخ جنسی دارند.
به دنبال مشاوره ی حرفهای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
