تخمین زده می‌شود که ۴۲۲ میلیون نفر بزرگسال در سراسر جهان با دیابت زندگی می‌کنند؛ عددی که نسبت به سال ۱۹۸۰ حدود چهار برابر شده است. این آمار نشان می‌دهد که دیابت دیگر تنها یک بیماری فردی نیست، بلکه به یکی از مهم‌ترین چالش‌های سلامت عمومی در جهان تبدیل شده است.

این مطلب توسط سایت دکتر سعید بهکام، روانشناس بالینی،مشاور و سکستراپ در ایران (تهران) و کانادا (تورنتو، ریچموندهیل و ونکوور) به شما همراهان و مشترکان عزیز سایت بهکام تقدیم می‌شود.

دیابت چیست و چرا آمار ابتلا به آن در جهان رو به افزایش است؟

به مناسبت روز جهانی دیابت، بد نیست نگاهی به این بیماری شایع و تأثیرات آن بر سلامت جسم و روان داشته باشیم. دیابت بیماری مزمنی است که در آن بدن نمی‌تواند قند خون را به درستی مدیریت کند. این اختلال می‌تواند سال‌ها همراه فرد باقی بماند و در صورت عدم کنترل، خطر بروز مشکلات جدی مانند بیماری‌های قلبی، سکته مغزی، آسیب کلیوی، نابینایی و حتی قطع عضو را افزایش دهد.

طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، تعداد افراد مبتلا به این بیماری در دهه‌های اخیر رشد چشمگیری داشته است. با وجود این، بسیاری از افراد از ابتلای خود آگاه نیستند و بیماری تا زمان بروز عوارض جدی تشخیص داده نمی‌شود.

خوشبختانه در بسیاری از موارد، با اصلاح سبک زندگی و افزایش آگاهی می‌توان از بروز این بیماری جلوگیری کرد یا آن را در مراحل اولیه کنترل نمود.

دلیل بروز دیابت چیست و انسولین چه نقشی در بدن دارد؟

زمانی که غذا می‌خوریم، بدن کربوهیدرات‌ها را به گلوکز تبدیل می‌کند. سپس هورمونی به نام انسولین که توسط لوزالمعده تولید می‌شود، به سلول‌ها کمک می‌کند تا این گلوکز را برای تولید انرژی جذب کنند.

دیابت زمانی ایجاد می‌شود که بدن انسولین کافی تولید نکند یا سلول‌ها نتوانند به درستی به انسولین پاسخ دهند. در نتیجه، قند در جریان خون باقی می‌ماند و به مرور زمان به رگ‌ها و اندام‌های مختلف آسیب وارد می‌کند.

این اختلال ممکن است تحت تأثیر عوامل ژنتیکی، سبک زندگی نامناسب، اضافه وزن، کم‌تحرکی و برخی بیماری‌های زمینه‌ای ایجاد شود.

انواع دیابت و تفاوت میان دیابت نوع یک، نوع دو و دیابت بارداری

دیابت نوع یک معمولاً در سنین پایین‌تر ظاهر می‌شود و ناشی از توقف تولید انسولین در بدن است. محققان معتقدند عوامل ژنتیکی و برخی عفونت‌های ویروسی می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند.

دیابت نوع دو شایع‌ترین نوع بیماری است. در این حالت یا انسولین کافی تولید نمی‌شود یا بدن نسبت به آن مقاومت پیدا می‌کند. اضافه وزن، کم‌تحرکی و افزایش سن از مهم‌ترین عوامل خطر این نوع بیماری هستند.

نوع دیگری از این بیماری در دوران بارداری رخ می‌دهد. در این شرایط بدن نمی‌تواند انسولین کافی برای مادر و جنین تولید کند. کنترل مناسب این وضعیت اهمیت زیادی دارد زیرا می‌تواند احتمال ابتلا به مشکلات متابولیکی در سال‌های بعد را افزایش دهد.

همچنین مرحله‌ای به نام پیش‌دیابت وجود دارد که در آن سطح قند خون بالاتر از حد طبیعی است اما هنوز به مرحله بیماری کامل نرسیده است.

مهم‌ترین علائم دیابت که نباید نادیده گرفته شوند

علائم این بیماری ممکن است به تدریج ظاهر شوند. از رایج‌ترین نشانه‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تشنگی شدید
• افزایش دفعات ادرار به‌ویژه در شب
• خستگی مداوم
• کاهش وزن ناخواسته
• تاری دید
• عفونت‌های مکرر
• کند شدن روند بهبود زخم‌ها

در دیابت نوع یک، علائم معمولاً شدیدتر و سریع‌تر ظاهر می‌شوند. در مقابل، دیابت نوع دو ممکن است سال‌ها بدون علامت باقی بماند و به همین دلیل بسیاری از افراد از ابتلای خود اطلاع ندارند.

آیا می‌توان از دیابت پیشگیری کرد؟

اگرچه عوامل ژنتیکی قابل تغییر نیستند، اما سبک زندگی نقش بسیار مهمی در پیشگیری از این بیماری دارد.

کاهش مصرف نوشیدنی‌های شیرین، غذاهای فرآوری‌شده و کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده می‌تواند به کنترل بهتر قند خون کمک کند. مصرف سبزیجات، میوه‌ها، حبوبات، غلات کامل، ماهی و چربی‌های سالم نیز از توصیه‌های مهم تغذیه‌ای محسوب می‌شود.

فعالیت بدنی منظم یکی دیگر از عوامل کلیدی است. حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی در هفته می‌تواند خطر ابتلا را کاهش دهد. حفظ وزن مناسب، ترک سیگار و کنترل چربی خون نیز نقش مهمی در پیشگیری دارند.

عوارض دیابت بر قلب، کلیه‌ها، چشم و سیستم عصبی

افزایش طولانی‌مدت قند خون می‌تواند به رگ‌های خونی آسیب وارد کند و جریان خون طبیعی را مختل سازد.

این مسئله ممکن است باعث بروز بیماری‌های قلبی، سکته مغزی، نارسایی کلیوی، آسیب عصبی، مشکلات بینایی و عفونت‌های مزمن شود. سازمان جهانی بهداشت دیابت را یکی از مهم‌ترین عوامل نابینایی و نارسایی کلیه در جهان معرفی کرده است.

به همین دلیل تشخیص زودهنگام و کنترل منظم قند خون اهمیت بسیار زیادی دارد.

پیشنهاد ما مطالعه مقاله:

چگونه یک رابطه را درست و محترمانه تمام کنیم؟

ارتباط دیابت و سلامت روان؛ آیا دیابت باعث افسردگی می‌شود؟

بیشتر افراد مبتلا به دیابت دچار افسردگی نمی‌شوند، اما تحقیقات نشان داده‌اند که مشکلات روانی در میان این افراد شایع‌تر است.

کنترل روزانه بیماری، نگرانی درباره نتایج آزمایش‌ها، محدودیت‌های غذایی و ترس از عوارض احتمالی می‌توانند فشار روانی قابل توجهی ایجاد کنند. برخی بیماران احساس می‌کنند کنترل زندگی خود را از دست داده‌اند و همین موضوع می‌تواند زمینه‌ساز ناراحتی‌های عاطفی شود.

از طرف دیگر، مشکلات روانی نیز ممکن است روند مراقبت از سلامت جسم را دشوارتر کنند. کاهش انگیزه برای رعایت رژیم غذایی، انجام فعالیت بدنی یا پیگیری درمان از پیامدهای رایج این شرایط است.

 چرا توجه همزمان به سلامت جسم و روان اهمیت دارد؟

دیابت تنها یک بیماری مربوط به قند خون نیست. این بیماری می‌تواند بر کیفیت زندگی، سلامت روان، روابط اجتماعی و عملکرد روزانه افراد نیز اثر بگذارد.

تشخیص زودهنگام، تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم و توجه به وضعیت روحی از مهم‌ترین اقداماتی هستند که می‌توانند به کنترل بهتر بیماری کمک کنند. هرچه آگاهی افراد نسبت به این بیماری بیشتر شود، احتمال پیشگیری و مدیریت موفق آن نیز افزایش خواهد یافت.

آیا مشکلات روحی می‌توانند کنترل این بیماری را سخت‌تر کنند؟

بله، فشارهای احساسی و ناراحتی‌های روانی ممکن است باعث کاهش انگیزه برای پیگیری مراقبت‌های روزانه و رعایت توصیه‌های درمانی شوند.

آیا تغییر عادت‌های روزانه می‌تواند احتمال ابتلا را کاهش دهد؟

در بسیاری از موارد، تحرک کافی، تغذیه متعادل و حفظ وزن مناسب می‌توانند خطر بروز این اختلال متابولیک را کاهش دهند.

چرا مراقبت از وضعیت ذهنی در کنار درمان جسمی اهمیت دارد؟

زیرا سلامت عاطفی بهتر، تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر و پایبندی بیشتری به برنامه‌های مراقبتی ایجاد می‌کند.

به دنبال مشاوره ی حرفه‌ای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟

اگر به دنبال راه‌های بیشتر برای بهبود سلامت جسمی، جنسی و روانی خود هستید یا به توصیه‌های تخصصی نیاز دارید، برای “دریافت مشاوره”با دکتر سعید بهکام، بهترین دکتر روانشناس و سکستراپ ایرانی (تهران) و یا در کانادا (تورنتو، ونکوور و ریچموندهیل)‌می‌توانیداز اینجا با ما در ارتباط باشید.

منبع: BBC