رژیم کمکربوهیدرات نه ثابت‌شده داروی میل جنسی است و نه ثابت‌شده عامل کاهش آن. شواهد موجود مستقیم دربارهٔ میل جنسی نیست؛ دربارهٔ تستوسترون و نعوظ است و بیشتر در مردان دچار اضافه‌وزن، چاقی، کمبود تستوسترون یا سندرم متابولیک جمع‌آوری شده. جهت تغییر به وزن، سن، سهم پروتئین و وضعیت متابولیک وابسته است و به افراد سالم یا زنان قابل‌تعمیم نیست.
پس پاسخ دقیق به این پرسش وابسته به شرایط فرد است، نه یک جهت ثابت.
آیا رژیم کمکربوهیدرات میل جنسی را بالا یا پایین میبرد؟
پاسخ مستقیم این است که در شواهد موجود جهت ثابتی دیده نمی‌شود. [نیاز به بررسی بیشتر: در منابع بازیابی‌شدهٔ این مقاله مطالعه‌ای نیست که میل جنسی را با مقیاس اختصاصی میل در افراد سالم بسنجد.] آنچه در دست است داده‌های غیرمستقیم دربارهٔ تستوسترون، نعوظ و ترکیب بدن است و به جمعیت مورد بررسی محدود می‌ماند.
صبحانهٔ کمکربوهیدرات در بستر؛ تخم‌مرغ، آووکادو و ماهی؛ تصویر تولیدشده با هوش مصنوعی.
موضع تحریریهٔ سایت بهکام این است که رژیم کمکربوهیدرات برای میل جنسی نه ثابت‌شده مفید است و نه ثابت‌شده مضر؛ آنچه شواهد نشان می‌دهد به وزن، سن، سهم پروتئین و وضعیت متابولیک بستگی دارد.
در کار بالینی، متخصصان اغلب می‌بینند که تغییر ناگهانی رژیم هم‌زمان خواب، کالری و خلق را هم جابه‌جا می‌کند و جداکردن سهم کربوهیدرات از سهم بقیه آسان نیست؛ این یک برداشت بالینی است، نه یافتهٔ این پژوهش‌ها. در مردان دچار کمبود تستوسترون و سندرم متابولیک، یک کارآزمایی کوچک بهبود نشانگرها را گزارش کرد؛ در مردان سالمی که رژیم پرپروتئین داشتند، یک فراتحلیل کاهش تستوسترون تام استراحت را گزارش کرد. همین تفاوت نشان می‌دهد جمعیت مورد بررسی تعیین‌کننده است.
کارآزمایی‌ها دربارهٔ تستوسترون و نعوظ چه نشان داده‌اند؟
در کارآزمایی تصادفی باز ۲۰۲۳ که در مردان دچار کمبود تستوسترون و سندرم متابولیک و به‌مدت ۳ ماه اجرا شد، نمرهٔ کارکرد نعوظ IIEF-5 در گروه رژیم کمکربوهیدرات بالا رفت و نمرهٔ نشانه‌های کمبود تستوسترون پایین آمد؛ ۱۸ مرد ارزیابی شدند.
در همان کارآزمایی تصادفی باز ۲۰۲۳، شاخص‌های تن‌سنجی فقط در گروه رژیم بهتر شد و تستوسترون تام و تستوسترون آزاد محاسبه‌شده در گروه رژیم نسبت به گروه شاهد بیشتر شد (p کمتر از ۰٫۰۰۱)؛ نمرهٔ نشانه‌های کمبود با ابزارهای ADAM و AMS پایین آمد. نویسندگان همان کارآزمایی تصادفی باز ۲۰۲۳ نوشتند برای اثبات اثربخشی مطالعات بزرگ‌تر لازم است. نمونهٔ بسیار کوچک، باز بودن مطالعه و جمعیت خاص، تعمیم را به مردان سالم یا زنان محدود می‌کند. مرور روایی ۲۰۲۴ دربارهٔ رژیم مدیترانه‌ای در افراد با سندرم متابولیک هم گزارش کرد این رژیم در مردان اختلال نعوظ را بهبود داده و مطالعات هدفمندتر لازم است.
مرور نظاممند و فراتحلیل ۲۰۲۳ دربارهٔ رژیم‌های کتوژنیک، ۷ مطالعه (۸ کارآزمایی) با ۲۳۰ بیمار را بررسی کرد؛ فقط ۳ مطالعه مردان دارای اضافه‌وزن یا چاقی را وارد کرده بودند. افزایش تستوسترون تام پس از هر نوع رژیم کتوژنیک در ۱۱۱ بیمار ۲٫۸۶ (فاصلهٔ اطمینان ۹۵ درصد از ۰٫۹۵ تا ۴٫۷۷) بود و واحد این عدد در چکیده ذکر نشده است. در همان ۱۱۱ بیمار، افزایش در رژیم بسیار کم‌کالری ۶٫۷۵ (۳٫۳۱ تا ۱۰٫۲۰) و در رژیم با کالری عادی ۰٫۹۸ (۰٫۰۸ تا ۱٫۸۸) گزارش شد؛ در فرارگرسیون، افزایش تستوسترون با سن (R-squared برابر ۳۶٫۴) و با کاهش وزن (R-squared برابر ۷۳٫۶) همبسته بود. نویسندگان نتیجه گرفتند بهبود تستوسترون به سن و به کاهش وزن ناشی از رژیم بستگی دارد و اطلاعات محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد در مطالعه‌ها ناکافی است.
سهم پروتئین چه تفاوتی می‌سازد؟
در مرور نظاممند و فراتحلیل ۲۰۲۲ در مردان سالم، ۲۷ مطالعه با ۳۰۹ شرکت‌کننده بررسی شد و رژیم کمکربوهیدرات به‌معنای ۳۵ درصد کالری یا کمتر از کربوهیدرات بود. رژیم کمکربوهیدرات با پروتئین متوسط اثر پایدار بر تستوسترون تام استراحت نداشت، اما نسخهٔ پرپروتئین همان شاخص را به‌شدت کاهش داد.
در همان مرور نظاممند و فراتحلیل ۲۰۲۲ در مردان سالم، رژیم کمکربوهیدرات پرپروتئین یعنی ۳۵ درصد یا بیشتر پروتئین، تستوسترون تام استراحت را به‌شدت کاهش داد (اندازهٔ اثر استاندارد ۱٫۰۸−؛ فاصلهٔ اطمینان ۱٫۶۷− تا ۰٫۴۸−؛ حدود ۵٫۲۳ نانومول در لیتر) و تستوسترون پس از ورزش هم کاهش داشت (۱٫۰۱−؛ فاصلهٔ اطمینان ۲− تا ۰٫۰۱−).
در همان مرور نظاممند و فراتحلیل ۲۰۲۲ در مردان سالم، کوتاه‌مدت یعنی کمتر از ۳ هفته، کورتیزول استراحت متوسط بالا رفت (اندازهٔ اثر استاندارد ۰٫۴۱؛ فاصلهٔ اطمینان ۰٫۱۶ تا ۰٫۶۶)؛ در بلندمدت یعنی ۳ هفته یا بیشتر، اثر پایدار بر کورتیزول استراحت دیده نشد. این اعداد فقط در مردان سالمِ همان مطالعه‌ها اندازه‌گیری شده و میل جنسی را نمی‌سنجد.
اگر کمکربوهیدرات می‌خورید و میل‌تان تغییر کرده، چه باید کرد؟
پاسخ عملی این است که ابتدا عوامل همراه را بررسی کنید، نه اینکه فوراً رژیم را محکوم یا آن را راه‌حل بدانید. سرعت کاهش وزن، خواب، کالری دریافتی، سهم پروتئین، استرس و خلق می‌توانند تجربهٔ میل را هم‌زمان جابه‌جا کنند و هیچ‌یک از این عوامل در منابع این مقاله جداگانه سنجیده نشده است.
رژیم کمکربوهیدرات نباید خودسرانه برای درمان کم‌میلی جنسی شروع شود؛ کارآزمایی تصادفی باز ۲۰۲۳ که بهبود نعوظ و تستوسترون را گزارش کرد، با نظارت و در جمعیت خاصی از مردان دچار کمبود تستوسترون و سندرم متابولیک و فقط در ۱۸ مرد اجرا شد و نتایج آن به مردان سالم یا زنان تعمیم‌پذیر نیست.
در چارچوب روانکاوی فروید، خوردن و میل جنسی از یک پیوند نخستین با لذت بدنی رشد می‌کنند و به همین دلیل تغییر الگوی خوردن میتواند تجربهٔ لذت را هم جابه‌جا کند؛ این تفسیر نظری فرضیه است و در این مطالعه‌ها آزموده نشده است. اگر تغییر میل پایدار یا آزاردهنده است، ارزیابی پزشکی مسیر درست است.
در مرور نظاممند و فراتحلیل ۲۰۲۳، تستوسترون تام پس از انواع رژیم کتوژنیک در ۱۱۱ بیمار افزایش یافت، اما نویسندگان آن را وابسته به سن و کاهش وزن دانستند.
آیا رژیم کمکربوهیدرات نعوظ را بهتر می‌کند؟
در کارآزمایی تصادفی باز ۲۰۲۳ روی ۱۸ مرد دچار کمبود تستوسترون و سندرم متابولیک، نمرهٔ کارکرد نعوظ IIEF-5 در گروه رژیم بالا رفت؛ اما نمونهٔ کوچک و جمعیت خاص، تعمیم را محدود می‌کند.
آیا رژیم کمکربوهیدرات پرپروتئین میتواند تستوسترون را پایین بیاورد؟
در مرور نظاممند و فراتحلیل ۲۰۲۲ در مردان سالم، رژیم کمکربوهیدرات با پروتئین ۳۵ درصد یا بیشتر تستوسترون تام استراحت و تستوسترون پس از ورزش را کاهش داد؛ پروتئین متوسط این اثر را نداشت.
اگر میل جنسی کم شد، باید رژیم را کنار گذاشت؟
نه بهطور خودسرانه. سرعت کاهش وزن، خواب، کالری، پروتئین، استرس و خلق را بررسی کنید و اگر تغییر میل پایدار یا آزاردهنده است، ارزیابی پزشکی درست است.
جمع‌بندی: رژیم ابزار وزن و متابولیسم است، نه داروی میل
آنچه از این منابع برمی‌آید رابطهٔ مستقیم میان کربوهیدرات و میل جنسی نیست؛ بهبود تستوسترون و نعوظ در مردان دچار اضافه‌وزن، چاقی یا کمبود تستوسترون دیده شده و کاهش تستوسترون در مردان سالمِ رژیم پرپروتئین گزارش شده است. این مطالعه‌ها اثر کربوهیدرات بر میل جنسی را نسنجیده‌اند و پرسش همچنان بی‌پاسخ می‌ماند. اگر رژیم را برای وزن و متابولیسم می‌گیرید، پیگیری هم‌زمان خواب، کالری، سهم پروتئین و خلق و گفت‌وگو با متخصص میتواند تصویر روشن‌تری بسازد.
به دنبال مشاوره ی حرفه‌ای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
da Silva Schmitt C, da Costa CM, Souto JCS, et al. The effects of a low carbohydrate diet on erectile function and serum testosterone levels in hypogonadal men with metabolic syndrome: a randomized clinical trial. BMC Endocr Disord. 2023;23(1):30. PMID: 36732722. DOI: 10.1186/s12902-023-01278-6
Furini C, Spaggiari G, Simoni M, et al. Ketogenic state improves testosterone serum levels-results from a systematic review and meta-analysis. Endocrine. 2023;79(2):273-282. PMID: 36149528. DOI: 10.1007/s12020-022-03195-5
Whittaker J, Harris M. Low-carbohydrate diets and men’s cortisol and testosterone: Systematic review and meta-analysis. Nutr Health. 2022;28(4):543-554. PMID: 35254136. DOI: 10.1177/02601060221083079
Oteri V, Galeano F, Panebianco S, et al. Influence of Mediterranean Diet on Sexual Function in People with Metabolic Syndrome: A Narrative Review. Nutrients. 2024;16(19). PMID: 39408364. DOI: 10.3390/nu16193397
اعتبار تصاویر: تصاویر شاخص و داخل متن این مقاله با هوش مصنوعی (Google Gemini) تولید شده‌اند.
