بی‌دی‌اس‌ام (BDSM) به این دلیل در بسیاری موارد رفتاری سالم و غیرآسیب‌شناختی تلقی می‌شود که پژوهش‌های روان‌شناختی نشان داده‌اند علاقه‌مندان به آن، در مقایسه با گروه کنترل، نمرات بهتری در برون‌گرایی، تجربه‌پذیری و رفاه ذهنی و نمرات پایین‌تری در روان‌رنجورخویی دارند. مطالعه‌ای در Journal of Sexual Medicine (۲۰۱۳) با بررسی ۹۰۲ فرد فعال در بی‌دی‌اس‌ام و ۴۳۴ نفر گروه کنترل به این نتیجه رسید که این رفتار را می‌توان نوعی «سرگرمی تفریحی» دانست، نه شاخص آسیب روانی. این با اجماع علمی فعلی همسوست: سازمان جهانی بهداشت در طبقه‌بندی ICD11 نیز سادومازوخیسم رضایت‌مندانه را از فهرست اختلالات پارافیلیک حذف کرد.

این مطلب توسط سایت دکتر سعید بهکام، روانشناس بالینی،مشاور و سکستراپ در ایران (تهران) و کانادا (تورنتو، ریچموندهیل و ونکوور) به شما همراهان و مشترکان عزیز سایت بهکام تقدیم می‌شود.

با وجود انگ اجتماعی که هنوز در بسیاری از جوامع از جمله جامعه ایرانی نسبت به این موضوع وجود دارد، بی‌دی‌اس‌ام یکی از پرتحقیق‌ترین حوزه‌های روان‌شناسی جنسی در دهه اخیر بوده است. از تهران گرفته تا تورنتو، ونکوور، لس‌آنجلس و دبی، بسیاری از افراد و زوج‌ها کنجکاوند بدانند آیا علاقه به قدرت، کنترل یا حس‌های فیزیکی شدید در رابطه جنسی نشانه مشکل روانی است. پاسخ کوتاه، بر اساس داده‌های علمی جدید، غالباً منفی است.

آمارها و پژوهش‌ها چه می‌گویند؟

«افراد فعال در بی‌دی‌اس‌ام در مقایسه با گروه کنترل، روان‌رنجورخویی کمتر، برون‌گرایی بیشتر، تجربه‌پذیری بالاتر، وظیفه‌شناسی بیشتر، حساسیت کمتر به طرد شدن و رفاه ذهنی بهتری نشان دادند؛ هرچند در مقیاس توافق‌پذیری نمره پایین‌تری داشتند.»

پژوهش ویسمایر و ون‌آسن که در سال ۲۰۱۳ در کتابخانه ملی آمریکا(PubMed) منتشر شد، با مقایسه ۹۰۲ شرکت‌کننده فعال در بی‌دی‌اس‌ام و ۴۳۴ نفر گروه کنترل انجام شد. نتایج نشان داد نمرات روان‌شناختی افراد با نقش سلطه‌گر (دام) به‌طور کلی مطلوب‌تر از افراد با نقش فرمانبر (ساب) بود و نمرات هر دو گروه از گروه کنترل مطلوب‌تر بود. پژوهشگران نتیجه گرفتند بی‌دی‌اس‌ام را می‌توان نوعی فعالیت فراغتی دانست، نه بیانی از فرایندهای آسیب‌شناسی روانی.

دلایل روان‌شناختی این تمایل چیست؟

«حساسیت بالاتر به هیجان‌طلبی و سبک‌های مقابله‌ای خاص با علاقه به بی‌دی‌اس‌ام مرتبط است، و مدیریت انگ اجتماعی نقش مهمی در سلامت روانی این افراد دارد.»

پژوهشی که در سال ۲۰۲۲ با عنوان «روان‌شناسی کینک» منتشر شد، رابطه میان هیجان‌طلبی (sensation seeking)، سبک‌های مقابله با استرس و علاقه به بی‌دی‌اس‌ام را بررسی کرد. یافته‌ها نشان داد این علاقه اغلب با ویژگی‌های شخصیتی طبیعی مانند تمایل به تجربه‌های حسی متنوع مرتبط است، نه با آسیب روانی زمینه‌ای؛ اما انگ اجتماعی بیرونی می‌تواند بار روانی قابل‌توجهی بر افراد تحمیل کند. پژوهشی دیگر با رویکرد روان‌شناسی تکاملی نیز نشان داد تمایلات مرتبط با بی‌دی‌اس‌ام را می‌توان در چارچوب مکانیزم‌های طبیعی تنظیم هیجان و پیوند عاطفی میان انسان‌ها توضیح داد.

پیشنهاد ما مطالعه مقاله:

مغز نمی‌تواند هم‌زمان چندین تصمیم مهم بگیرد | تاثیر خستگی ذهنی بر تصمیم‌گیری و رفتار

این موضوع برای ایرانیان مهاجر چه معنایی دارد؟

در فرهنگ ایرانی، گفت‌وگو درباره تمایلات جنسی خارج از چارچوب‌های «متعارف» اغلب با شرم یا سکوت همراه است؛ این سکوت در تهران با محدودیت‌های اجتماعی و در دیاسپورا (تورنتو، ونکوور، لس‌آنجلس، دبی) با نبود منابع فارسی‌زبان معتبر تشدید می‌شود. بسیاری از زوج‌های ایرانی که به چنین تمایلاتی علاقه دارند، از ترس قضاوت هرگز آن را با شریک زندگی یا متخصص در میان نمی‌گذارند، درحالی‌که داده‌های علمی نشان می‌دهند این تمایلات، وقتی رضایت‌مندانه و آگاهانه باشند، بخشی طبیعی از تنوع تجربه جنسی انسان‌اند

روانکاوی چه توضیحی برای این پدیده دارد؟

از منظر روانکاوی، تمایل به نقش‌های سلطه‌گر یا فرمانبر در فضایی امن و رضایت‌مندانه را می‌توان نوعی بازی‌گونه‌سازی پویایی‌های قدرت، اعتماد و کنترل دانست که در ناخودآگاه هر رابطه انسانی وجود دارد. برخلاف تصور رایج، این پویایی‌ها لزوماً ریشه در تجربه آسیب یا تعارض حل‌نشده ندارند؛ بلکه اغلب بستری برای تجربه اعتماد عمیق، رهاسازی کنترل ذهنی و افزایش صمیمیت عاطفی میان دو طرف فراهم می‌کنند.
تجربه بالینی: آنچه متخصصان در کار با مراجعان می‌بینند
در میان مراجعان ایرانی، یک الگوی مشترک دیده می‌شود: افرادی که به بی‌دی‌اس‌ام علاقه دارند، پیش از هر چیز نگران «طبیعی بودن» خود هستند، نه لزوماً به‌دنبال تغییر رفتار. بر اساس تجربه بالینی متخصصان روانکاوی و سکس‌تراپی، وقتی این افراد فضایی بدون قضاوت برای صحبت درباره تمایلات، مرزها و رضایت متقابل پیدا می‌کنند، اضطراب مرتبط با «غیرعادی بودن» به‌طور چشمگیری کاهش می‌یابد و ارتباط زوجین شفاف‌تر می‌شود.

چه زمانی باید کمک حرفه‌ای گرفت؟

اگر تمایلات جنسی با پریشانی مداوم، تعارض حل‌نشده با شریک زندگی یا دشواری در برقراری رضایت و مرزهای روشن همراه باشد، مشورت با یک متخصص می‌تواند مسیر روشنی برای گفت‌وگوی سالم‌تر فراهم کند. خبر خوب این است که در غیاب پریشانی یا آسیب، این تمایلات نیازی به «درمان» ندارند و می‌توانند بخشی سالم از زندگی جنسی فرد باشند.

سوالات پرتکرار شما از سایت “بهکام“

آیا علاقه به بی‌دی‌اس‌ام نشانه اختلال روانی است؟

خیر، لزوماً نه. طبق مطالعه‌ای در Journal of Sexual Medicine (۲۰۱۳) که ۹۰۲ فرد فعال در بی‌دی‌اس‌ام را با ۴۳۴ نفر گروه کنترل مقایسه کرد، این افراد نمرات بهتری در برون‌گرایی، تجربه‌پذیری و رفاه ذهنی داشتند. سازمان جهانی بهداشت نیز در ICD-11 سادومازوخیسم رضایت‌مندانه را از فهرست اختلالات حذف کرده است.

تفاوت بی‌دی‌اس‌ام سالم با رفتار آسیب‌زننده چیست؟

طبق پژوهش منتشرشده در Archives of Sexual Behavior (۲۰۱۷) درباره بازنگری ICD-11، مرز اصلی «رضایت آگاهانه» است. طبقه‌بندی جدید فقط رفتارهایی را اختلال می‌داند که غیررضایتمندانه باشند یا آسیب و پریشانی قابل‌توجه ایجاد کنند؛ رفتار رضایت‌مندانه میان بزرگسالان در این دسته قرار نمی‌گیرد.

چرا برخی افراد به نقش‌های قدرت و کنترل در رابطه جنسی علاقه دارند؟

بر اساس پژوهش‌های روان‌شناسی تکاملی و شخصیتی، این علاقه اغلب با ویژگی‌هایی مانند هیجان‌طلبی بالا، تجربه‌پذیری و شیوه خاص تنظیم هیجان مرتبط است، نه با آسیب روانی. مطالعه‌ای در Archives of Sexual Behavior (۲۰۲۴) این تمایلات را در چارچوب مکانیزم‌های طبیعی روانی بررسی کرده است.

آیا انگ اجتماعی بر سلامت روانی علاقه‌مندان به بی‌دی‌اس‌ام اثر دارد؟

بله. پژوهشی در سال ۲۰۲۲ با عنوان «روان‌شناسی کینک» نشان داد بار اصلی روانی این افراد اغلب از انگ و قضاوت اجتماعی بیرونی ناشی می‌شود، نه از خود تمایل جنسی. مدیریت این انگ نقش مهمی در سلامت روانی و کیفیت روابط این افراد دارد.

چه زمانی باید درباره تمایلات جنسی غیرمتعارف با متخصص صحبت کرد؟

اگر این تمایلات با پریشانی مداوم، تعارض حل‌نشده با شریک زندگی یا دشواری در تعیین مرز و رضایت همراه باشد، مشورت با متخصص روانکاوی یا سکس‌تراپی توصیه می‌شود. در غیاب پریشانی، این تمایلات نیازی به درمان ندارند.

نتیجه‌گیری

پژوهش‌های علمی جدید به‌روشنی نشان می‌دهند بی‌دی‌اس‌ام، وقتی رضایت‌مندانه و آگاهانه باشد، بخشی طبیعی و سالم از تنوع تجربه جنسی انسان است، نه نشانه اختلال روانی. با آگاهی علمی، گفت‌وگوی صادقانه و در صورت نیاز حمایت تخصصی، افراد و زوج‌ها می‌توانند با آرامش بیشتری این بخش از زندگی خود را تجربه کنند.

به دنبال مشاوره ی حرفه‌ای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟

اگر به دنبال راه‌های بیشتر برای بهبود سلامت جسمی، جنسی و روانی خود هستید یا به توصیه‌های تخصصی نیاز دارید، برای “دریافت مشاوره”با دکتر سعید بهکام، بهترین دکتر روانشناس و سکستراپ ایرانی (تهران) و یا در کانادا (تورنتو، ونکوور و ریچموندهیل)‌می‌توانیداز اینجا با ما در ارتباط باشید.

منبع : کتابخانه ملی آمریکا(PubMed)