برچسب «بدون نیکوتین» ضمانت صفر بودن نیکوتین نیست. در تحلیل گونیهویچ و همکاران در ۲۰۱۵ روی ۹۱ فرآوردهٔ مایع ویپ که در ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۴ در آمریکا، کرهٔ جنوبی و لهستان خریداری شده بودند، در ۳ فرآوردهٔ آمریکایی برچسب‌خوردهٔ «بدون نیکوتین» ردپای نیکوتین پیدا شد. سیموئس و همکاران در ۲۰۲۵ در ۲۰ نمونهٔ برزیلی، نیکوتین اندازه‌گیری‌شده را از ۰٫۰۰۵ تا ۵۰٫۶۷۲ میلیگرم بر میلیلیتر گزارش کردند و نمونههای «بدون نیکوتین» هم نیکوتین قابل‌ردیابی داشتند. این دو نتیجه به نمونههای آزموده‌شده مربوط‌اند، نه به همهٔ محصولات بازار.
نه. برچسب ادعای سازنده است، نه نتیجهٔ اندازه‌گیری. در دو مطالعهٔ آزمایشگاهی، فرآورده‌هایی با برچسب «بدون نیکوتین» نیکوتین قابل‌ردیابی داشتند.
آنچه روی برچسب نوشته شده با آنچه آزمایشگاه اندازه می‌گیرد لزوماً یکی نیست — Photo: Jonathan Cooper / Pexels
در همان بررسی گونیهویچ و همکاران در ۲۰۱۵، بازهٔ نیکوتین در ۳۲ فرآوردهٔ آمریکایی از ۰ تا ۳۶٫۶ میلیگرم بر میلیلیتر بود و در کرهٔ جنوبی ۲ فرآورده از هر ۳ فرآورده نیکوتین قابل‌تشخیص نداشتند و بقیه از ۶٫۴ تا ۱۵۰٫۳ میلیگرم بر میلیلیتر؛ بالاترین مقدار روی فرآورده‌ای بود که «نیکوتین خالص» برچسب خورده بود. در ۱۹ درصد از کل نمونههای بررسی‌شده، اختلاف مقدار برچسب با مقدار اندازه‌گیری‌شده بیش از ۲۰ درصد بود. این یافته‌ها وضع ۹۱ فرآورده در سه کشور در ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۴ را وصف می‌کنند، نه بازار کنونی.
سیموئس و همکاران در ۲۰۲۵ با کروماتوگرافی ۲۰ نمونهٔ مایع ویپ فروختهشده در برزیل را سنجیدند و نیکوتین اندازه‌گیری‌شده را از ۰٫۰۰۵ تا ۵۰٫۶۷۲ میلیگرم بر میلیلیتر یافتند؛ این بازه دربارهٔ همان ۲۰ نمونه است. در همین نمونهها آلایندهها و ترکیبهایی با خطر بالقوه هم پیدا شد. قابل‌ردیابی بودن نیکوتین به معنای رسیدن به دزی نیست که وابستگی بسازد. [نیاز به بررسی بیشتر: هیچ‌یک از دو مطالعهٔ آزمایشگاهی نشان نمیدهند که مقدار ردیابی‌شده در محصولات «بدون نیکوتین» برای ایجاد وابستگی کافی است یا نه.]
نوجوانان برچسب نیکوتین را چقدر درست میفهمند؟
کم. در پیمایش مورین و همکاران در ۲۰۲۱، ۸۲۱ کاربر نوجوان و جوان ویپ بهطور میانگین ۵٫۹۲ از ۱۸ غلظت نیکوتین را درست شناسایی کردند، با انحراف معیار ۲٫۶۸؛ این عدد دربارهٔ همان شرکت‌کنندگان است، نه همهٔ نوجوانان. خطاها بیشتر در جهت دست‌کم‌گرفتن نیکوتین بود.
وقتی غلظت با میلیگرم بر میلیلیتر برچسب خورده بود، همان ۸۲۱ نفر بهطور میانگین ۳٫۴۷ از ۱۸ غلظت را درست خواندند، با انحراف معیار ۲٫۰۳، و وقتی برچسب درصد نیکوتین بود ۲٫۴۵ از ۱۸ غلظت، با انحراف معیار ۱٫۳۸. در مقایسهٔ ۱۹ جفت غلظت هم همین پاسخ‌دهندگان بهطور میانگین ۷٫۵۸ بار درست پاسخ دادند، با انحراف معیار ۵٫۸۸.
مورین و همکاران نتیجه گرفتند خطر مواجههٔ ناخواسته با نیکوتین بالا و برچسب‌گذاری شهودی‌تر لازم است. محدودیت بررسی: پیمایش کاربرانی است که خود ویپ می‌کردند و نوجوانان و جوانان با هم تحلیل شدند. موضع تحریریهٔ ما روشن است: برچسب «بدون نیکوتین» ضمانت نیست و گفت‌وگو با نوجوان باید بر شناخت وابستگی بنا شود، نه فقط بر ممنوعیت.
چرا ترک ویپ برای نوجوانان سخت است؟
ترک برای این نوجوانان ترکیبی از فشار محیطی و نشانه‌های جسمی و روانی است. در مصاحبه‌های پیبرت و همکاران در ۲۰۲۴ با ۱۱ نوجوان یکی از دبیرستان‌های ماساچوست که در ۹۰ روز گذشته ویپ کرده بودند، تقریباً همه چند بار تلاش کرده بودند ترک کنند؛ این ۱۱ نفر نمونهٔ یک مدرسه‌اند و تجربه‌شان را توصیف می‌کنند، نه اثربخشی راهبردها را.
دلایلی که این نوجوانان برای ترک آوردند شامل هزینه، احساس بدنی ناخوشایند ناشی از محرومیت یا دریافت بیش از اندازهٔ نیکوتین، افت خلق، دشواری تمرکز یا نگرانی سلامت، و نشانه‌های وابستگی بود.
موانعی که توصیف کردند بیشتر بیرونی بود: دیدن ویپ دیگران، دسترسی آسان، استرس، و محصولات یا طعم‌های تازه‌ای که جذاب به نظر می‌رسیدند. راهبردهای خودشان هم عمدتاً اجتماعی و رفتاری بود؛ فاصله گرفتن از کسانی که ویپ می‌کردند، تکیه بر حمایت اطرافیان، مدیریت فشار همسالان، یادگیری از همسالانی که ترک کرده بودند، و پرت کردن حواس با جایگزین‌ها.
چه چیزی به ترک کمک می‌کند و چه زمانی باید کمک حرفه‌ای گرفت؟
یک گزینهٔ ساختاریافته شواهد آزمایشی دارد. در کارآزمایی گراهام و همکاران در ۲۰۲۱، ۲۵۸۸ جوان ۱۸ تا ۲۴ سالهٔ آمریکایی که قصد داشتند در ۳۰ روز آینده ویپ را ترک کنند به دو گروه تقسیم شدند: ۱۳۰۴ نفر برنامهٔ پیامکی خودکار مبتنی بر حمایت اجتماعی و مهارت‌های مقابله و ۱۲۸۴ نفر ارزیابی تنها.
پس از ۷ ماه، پرهیز در ۳۰ روز گذشته در گروه برنامه ۲۴٫۱ درصد بود، با فاصلهٔ اطمینان ۹۵ درصدی ۲۱٫۸ تا ۲۶٫۵ درصد، و در گروه ارزیابی تنها ۱۸٫۶ درصد، با فاصلهٔ ۱۶٫۷ تا ۲۰٫۸ درصد؛ نسبت شانس ۱٫۳۹ بود، با فاصلهٔ ۱٫۱۵ تا ۱٫۶۸. این اعداد به جوانان ۱۸ تا ۲۴ ساله مربوط‌اند، پرهیز خودگزارشی است، شرکت‌کنندگان از طریق آگهی شبکه‌های اجتماعی جذب شدند و بیشترشان با وجود برنامه همچنان ویپ می‌کردند.
به‌عنوان راهنمای عملی، پیش از هر توصیه‌ای، بررسی نشانه‌های وابستگی و وضع خلقی و عملکردی نوجوان منطقی است؛ اگر وابستگی شدید، افت کارکرد یا تلاش‌های ناموفق پیاپی دیده شود، ارجاع به متخصص حوزهٔ سلامت روان یا ترک مواد لازم می‌شود. در تجربهٔ بالینی متخصصانی که با نوجوانان و خانواده‌هایشان کار می‌کنند، الگوی تکرارشونده این است که نوجوان دربارهٔ ویپ زمانی صادقانه‌تر حرف می‌زند که گفت‌وگو با پرسش دربارهٔ احساس او شروع شود، نه با بازرسی وسایلش.
این مطالعات شواهدی برای بیخطر بودن به دست نمیدهند. سیموئس و همکاران در ۲۰۲۵ در ۲۰ نمونهٔ مایع ویپ فروختهشده در برزیل، آلایندهها و ترکیبهایی با خطر بالقوه یافتند، بیآنکه مشخص کند این نمونهها همان نمونههای «بدون نیکوتین» بودند؛
چرا نوجوانان میزان نیکوتین را اشتباه میفهمند؟
برچسبها برای آنان خوانا نیست. مورین و همکاران در ۲۰۲۱ نشان دادند ۸۲۱ کاربر نوجوان و جوان ویپ بهطور میانگین ۳٫۴۷ از ۱۸ غلظت را وقتی برچسب میلیگرم بر میلیلیتر بود درست خواندند و ۲٫۴۵ از ۱۸ غلظت را وقتی برچسب درصد بود.
چرا ترک ویپ سخت است؟
چون موانع بیرونی و درونی همزماناند. پیبرت و همکاران در ۲۰۲۴ در مصاحبه با ۱۱ نوجوان یک دبیرستان، دسترسی آسان، استرس و مواجههٔ مکرر با ویپ دیگران را از بازدارندههای اصلی ترک دانستند.
آیا ترک با برنامهٔ پیامکی شواهد دارد؟
نشانهٔ محدودی دارد. گراهام و همکاران در ۲۰۲۱ با ۲۵۸۸ جوان ۱۸ تا ۲۴ سالهٔ آمریکایی، پس از ۷ ماه پرهیز ۳۰روزهٔ ۲۴٫۱ درصد را در گروه برنامهٔ پیامکی و ۱۸٫۶ درصد را در گروه ارزیابی تنها گزارش کردند؛ نوجوانان در این سنین نبودند.
جمع‌بندی: چه چیزی را می‌توان با اطمینان گفت؟
با اطمینان می‌توان گفت برچسب «بدون نیکوتین» توصیف مقدار اندازه‌گیری‌شده نیست: در ۳ فرآوردهٔ آمریکایی برچسب‌خوردهٔ «بدون نیکوتین» در بررسی گونیهویچ و همکاران در ۲۰۱۵ نیکوتین قابل‌ردیابی بود و در نمونههای سیموئس و همکاران در ۲۰۲۵ هم. فهم برچسب هم دشوار است؛ در پیمایش مورین و همکاران در ۲۰۲۱ کاربران نوجوان و جوان بهطور میانگین ۵٫۹۲ از ۱۸ غلظت را درست شناسایی کردند. ترک ممکن است و حمایت اجتماعی و مهارت‌های مقابله کمک‌کننده‌اند، اما برچسب و برنامه جایگزین ارزیابی فردی نیستند.
به دنبال مشاوره ی حرفه‌ای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
Goniewicz ML, Gupta R, Lee YH, et al. Nicotine levels in electronic cigarette refill solutions: A comparative analysis of products from the U.S., Korea, and Poland. Int J Drug Policy. 2015. PMID: 25724267 · doi:10.1016/j.drugpo.2015.01.020
Simões IF, Valenzuela EF, Souza E Souza LB, et al. Chemical characterization and quantification of nicotine in e-liquids consumed in Brazil using DI-SPME-GC-MS. Talanta. 2025. PMID: 41475229 · doi:10.1016/j.talanta.2025.129317
Morean ME, Wackowski OA, Eissenberg T, et al. Adolescents and Young Adults Have Difficulty Understanding Nicotine Concentration Labels on Vaping Products Presented as mg/mL and Percent Nicotine. Nicotine Tob Res. 2021. PMID: 33433626 · doi:10.1093/ntr/ntab007
Pbert L, Dubé CE, Nagawa CS, et al. Vaping cessation support recommendations from adolescents who vape: a qualitative study. BMC Public Health. 2024. PMID: 38886719 · doi:10.1186/s12889-024-19036-1
Graham AL, Amato MS, Cha S, et al. Effectiveness of a Vaping Cessation Text Message Program Among Young Adult e-Cigarette Users: A Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med. 2021. PMID: 33999133 · doi:10.1001/jamainternmed.2021.1793
Image Credits: featured image — Mario Amé / Pexels; first inline image — Jonathan Cooper / Pexels; the consulting-room image is AI-generated (Gemini 3.1 Flash via OpenRouter) and depicts no real person.
