اگرچه اگزما درمان قطعی ندارد، اما با مراقبت پوستی صحیح، شناسایی محرکها و درمان مناسب پزشکی، میتوان علائم آن را بهطور چشمگیری کاهش داد و زندگی با کیفیتتری داشت.
علائم اگزما چیست و چگونه میتوان آن را کنترل کرد؟ اگر از خشکی شدید پوست، خارش آزاردهنده یا التهاب و قرمزی مکرر رنج میبرید، احتمال دارد به اگزما (Eczema) مبتلا باشید. اگزما نوعی بیماری التهابی پوستی است که میتواند کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد، اما با شناخت علتها و روشهای درمان، قابل کنترل است.
در این مقاله از سایت بهکام به بررسی کامل علت اگزما، عوامل تشدیدکننده، افراد در معرض خطر و روشهای درمان و کنترل اگزما میپردازیم
علت دقیق اگزما هنوز بهطور قطعی مشخص نشده است، اما تحقیقات نشان میدهد این اختلال حاصل ترکیبی از عوامل ژنتیکی، نقص سیستم ایمنی و عوامل محیطی است.
در ادامه مهمترین عوامل مؤثر در ایجاد یا تشدید اگزما را بررسی میکنیم:
1. ژنتیک و سابقه خانوادگی
اگر در خانواده سابقه بیماریهایی مانند:
اگزما
آسم
آلرژی فصلی
وجود داشته باشد، احتمال ابتلا به اگزما افزایش پیدا میکند. زمینه ژنتیکی یکی از قویترین فاکتورهای خطر محسوب میشود.
2. اختلال در سد دفاعی پوست
پوست سالم دارای یک «سد دفاعی» است که از خروج رطوبت و ورود عوامل آسیبزا جلوگیری میکند. در افراد مبتلا به اگزما، این سد محافظتی ضعیفتر عمل میکند و نتیجه آن:
کاهش حفظ رطوبت
نفوذ راحتتر آلرژنها
افزایش حساسیت و التهاب
است.
3. عوامل محیطی و حساسیتزا
برخی محرکهای محیطی میتوانند باعث شعلهور شدن اگزما شوند، از جمله:
گرده گیاهان
آلودگی هوا
موی حیوانات خانگی
هوای سرد و خشک
تغییرات شدید آبوهوایی
قبل از خواندن ادامه مطلب، اگر احساس میکنید نیاز به کمک دارید، تنها نیستید. گاهی حتی قویترین آدمها هم به یک نگاه حرفهای نیاز دارند. یک مشاور متخصص میتواند به شما کمک کند ریشه مشکلات را شناسایی کنید، احساساتتان را بهتر مدیریت کنید و تصمیمهایی بگیرید که آیندهتان را تغییر دهد.
اگر آمادهاید یکبار برای همیشه سبکتر و آرامتر زندگی کنید، با ما تماس بگیرید.
تیم دکتر سعید بهکام همیشه در کنار شما هستند.
4. حساسیتهای غذایی
در برخی افراد، مواد غذایی زیر ممکن است علائم اگزما را تشدید کند:
بادامزمینی
آجیلها
لبنیات
گلوتن
تشخیص قطعی حساسیت غذایی نیاز به بررسی پزشک دارد.
5. مواد محرک شیمیایی
مواد موجود در برخی محصولات مراقبتی میتوانند اگزما را بدتر کنند:
صابونهای معطر
شویندههای قوی
عطر و ادکلن
کرمهای حاوی ترکیبات حساسیتزا
6. نوسانات هورمونی
تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری یا یائسگی میتواند شدت اگزما را افزایش دهد.
چه افرادی بیشتر در معرض اگزما هستند؟
اگزما میتواند در هر سنی ایجاد شود، اما:
بیشتر در کودکان شروع میشود
در افرادی با سابقه آلرژی شایعتر است
در محیطهای سرد و خشک تشدید میشود
در بسیاری از کودکان، علائم با افزایش سن کاهش مییابد، اما در برخی افراد تا بزرگسالی ادامه دارد.
روشهای مؤثر درمان و کنترل اگزما
اگزما درمان قطعی ندارد، اما با رویکرد درمانی صحیح میتوان آن را بهطور مؤثر مدیریت کرد. هدف درمان شامل:
کاهش التهاب
تسکین خارش
ترمیم سد پوستی
جلوگیری از عود مجدد
است.
در ادامه بهترین روشهای درمان اگزما را معرفی میکنیم:
1. استفاده منظم از مرطوبکننده
مرطوب نگه داشتن پوست پایه اصلی درمان اگزما است. توصیه میشود:
از مرطوبکنندههای فاقد عطر و ضدحساسیت استفاده شود
بلافاصله بعد از حمام روی پوست مرطوب استفاده شود
روزانه چندین بار تمدید شود
2. کرمهای کورتیکواستروئیدی (کورتون)
در موارد التهاب شدید، پزشک ممکن است کرمهای حاوی کورتون تجویز کند. این داروها:
التهاب را کاهش میدهند
خارش را کنترل میکنند
از گسترش ضایعات جلوگیری میکنند
استفاده طولانیمدت باید تحت نظر پزشک باشد.
3. آنتیهیستامینها
برای کاهش خارش، بهویژه در شب، ممکن است داروهای آنتیهیستامین تجویز شود.
4. پرهیز از محرکها
شناسایی و حذف عوامل تحریککننده نقش کلیدی در کنترل اگزما دارد، مانند:
حذف محصولات معطر
استفاده از شویندههای ملایم
پرهیز از لباسهای زبر و تنگ
شستوشوی منظم ملحفه و لباسها
5. مدیریت استرس و اضطراب
استرس یکی از عوامل تشدیدکننده اگزما است. تکنیکهایی مانند:
تنفس عمیق
مدیتیشن
ورزش منظم
مشاوره روانشناسی
میتوانند به کاهش عود بیماری کمک کنند.
6. استفاده از دستگاه بخور
در محیطهای خشک، استفاده از دستگاه بخور میتواند رطوبت هوا را افزایش داده و از خشکی بیش از حد پوست جلوگیری کند.
7. درمانهای تخصصی پزشکی
در موارد شدید یا مقاوم به درمانهای معمول، پزشک ممکن است روشهای زیر را پیشنهاد کند:
داروهای تجویزی سرکوبکننده سیستم ایمنی
درمان با نور UVB (فتوتراپی)
درمانهای بیولوژیک
جمعبندی: آیا اگزما قابل کنترل است؟
اگرچه اگزما درمان قطعی ندارد، اما با مراقبت پوستی صحیح، شناسایی محرکها و درمان مناسب پزشکی، میتوان علائم آن را بهطور چشمگیری کاهش داد و زندگی با کیفیتتری داشت.
اگر علائم شما شدید، گسترده یا مقاوم به درمان است، مراجعه به متخصص پوست ضروری است.
موضوع اگزما و سکستراپی (sex therapy) از نظر علمی در PubMed و مقالات پژوهشی به طور مستقیم به هم ربط ندارند، چون اگزما یک بیماری پوستی و سکستراپی حوزه بهبود عملکرد جنسی/روابطی است. با این حال، ارتباط غیرمستقیم مهمی بین مشکلات پوستی مزمن مثل اگزما و جنبههای روانی–جنسی وجود دارد.
بیماریهای پوستی التهابی مثل اگزما میتوانند اعتماد به نفس، تصویر بدنی، احساس جذابیت و راحتی بدنی را کاهش دهند. این موارد میتوانند بهطور غیرمستقیم:
باعث اضطراب در روابط نزدیک شوند
کاهش میل به صمیمیت احساسی/جسمی ایجاد کنند
افزایش پرهیز از تماس بدنی یا رابطه جنسی شود
این اثرات در مطالعات روانپوستیک گزارش شدهاند.
استرس، اضطراب و عملکرد جنسی
اگزما میتواند استرس و اضطراب مزمن ایجاد کند یا آنها را تشدید کند. از آنجایی که:
استرس و اضطراب روی عملکرد جنسی تأثیر دارند
و سکستراپی اغلب با موضوعات اضطرابی و روانی مرتبط با زندگی جنسی سروکار دارد
پس میتوان گفت که عوارض روانی اگزما ممکن است به موضوعات مطرحشده در سکستراپی ربط پیدا کند، مثلاً در زمینه:
کاهش رضایت جنسی
ترس از ردشدن یا قضاوت بدنی
اجتناب از صمیمیت
درد و ناراحتی بدنی
اگر اگزما در نواحی نزدیک به اندامهای جنسی، کشاله ران یا نواحی حساس بدن باشد، ممکن است باعث درد یا ناراحتی در تماسهای بدنی شود که خود موضوعی است که در سکستراپی مطرح میشود (بدون اینکه وارد جزئیات جنسی شویم).
به دنبال مشاوره ی حرفهای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
