شواهد مستقیم انسانی دربارهٔ خودارضایی مردان محدود است. آنچه در دست داریم دو دسته است: داده‌های تطبیقی در نخستی‌ها، و همبستگی‌های مشاهده‌ای در مردان دربارهٔ کیفیت اسپرم و خطر سرطان پروستات. در نخستی‌ها الگویی تکاملی دیده می‌شود که خودارضایی را صفتی کهن نشان می‌دهد. در منابعی که برای این مقاله بررسی شد، هیچ کارآزمایی‌ای اثر خودارضایی بهتنهایی را بر باروری یا عفونت در مردان نسنجیده بود. رابطهٔ خودارضایی با رضایت جنسی همبستگی است و جهت علیت روشن نیست: در بیشتر مطالعه‌های مردان، رضایت پایین‌تر همراه بوده است. هیچ‌کدام از این دو دسته شواهد، تکلیف فرد را روشن نمی‌کند.
این پرسش در کار بالینی با مردان زیاد مطرح می‌شود و پاسخ‌های رایج اغلب از شواهد قاطع‌ترند؛ جدا کردن آنچه واقعاً سنجیده شده از آنچه فقط فرض است، به خواننده کمک میکند آگاهانه‌تر تصمیم بگیرد.
خودارضایی در نخستی‌ها ویژگی کهنی است و در تبار میمون‌ها و انسان‌سانان (هاپلورین‌ها) پس از جدا شدن از تارسیرها رایج‌تر شده است. مطالعهٔ Brindle و همکاران در سال ۲۰۲۳ با روش‌های تطبیقیِ فیلوژنتیک از هر دو فرضیهٔ انتخاب پس از جفت‌گیری و پرهیز از پاتوژن در نخستیهای نر پشتیبانی میکند؛ یعنی خودارضایی ممکن است صفتی سازگارانه در مقیاس ماکروتکاملی باشد.
شواهد انسانی دربارهٔ خودارضایی و باروری محدود است و بیشتر مشاهده‌ای است. — Image: AI-generated / Gemini 3.1 Flash via OpenRouter
انتخاب پس از جفت‌گیری به بالا رفتن شانس باروری اشاره دارد و پرهیز از پاتوژن به کم شدن خطر عفونت از راه شستن مجرای تناسلی. با این حال، تحلیل Brindle و همکاران در سال ۲۰۲۳ بر سطح گونه‌ها انجام شده است: نه کیفیت اسپرم انسان، نه عفونت، و نه باروری فردی را اندازه نگرفته است.
تحلیل‌های تطبیقی روی گونه‌ها انجام می‌شود، نه روی افراد؛ اینکه خودارضایی در نخستیهای نر با دو سازوکار متفاوت جور در میآید به این معنا نیست که هر دو سازوکار در انسان فعال‌اند. بنابراین آنچه از این بخش برمی‌آید یک الگوی تکاملی در سطح گونه است، نه توصیه‌ای برای فرد. [نیاز به بررسی بیشتر: در منابعی که برای این مقاله بررسی شد، هیچ کارآزمایی تصادفیای که اثر خودارضایی بهتنهایی را بر باروری یا بر عفونت در مردان بسنجد دیده نشد.]
دفعات انزال با کیفیت اسپرم چه نسبتی دارد؟
در مطالعهٔ مقطعی Xi و همکاران در سال ۲۰۲۵ روی ۱٬۳۴۹ مرد که در یک مرکز باروری آزمایش منی دادند، با افزایش دفعات انزال شاخص قطعه‌قطعه‌شدن دی‌ان‌ای اسپرم کاهش یافت و زنده‌مانی اسپرم افزایش یافت، در حالی که حجم منی، غلظت اسپرم و شمار کل اسپرم کاهش یافت. این نتایج همسو نیستند: بعضی شاخص‌ها بهتر و بعضی کمتر شده‌اند.
مردان در سه گروه بر پایهٔ دفعات انزال خوداظهارشده در چهار هفتهٔ گذشته قرار گرفتند: کمتر از یک بار در هفته، یک بار یا بیشتر ولی کمتر از دو بار در هفته، و دو بار یا بیشتر در هفته. در گروه‌های دو و سه خطر بالا بودن شاخص قطعه‌قطعه‌شدن دی‌ان‌ای اسپرم و خطر نکروزواسپرمی کمتر بود، ولی خطر الیگوزواسپرمی یا آستنوزواسپرمی بالاتر نبود. با تحرک پیش‌رونده رابطه‌ای دیده نشد.
این مطالعه مقطعی است و در مردانی انجام شده که به مرکز باروری مراجعه کرده بودند؛ پس نمی‌تواند علیت را نشان دهد. علاوه بر این، دفعات انزال شامل رابطهٔ جنسی هم می‌شود و فقط خودارضایی نیست. تعمیم این یافته‌ها به همهٔ مردان جای احتیاط دارد.
دفعات انزال با خطر سرطان پروستات چه نسبتی دارد؟
در مطالعهٔ هم‌گروهی آینده‌نگر Rider و همکاران در سال ۲۰۱۶ روی ۳۱٬۹۲۵ مرد، ۳٬۸۳۹ نفر تا سال ۲۰۱۰ تشخیص سرطان پروستات گرفتند. نسبت خطر برای ۲۱ انزال یا بیشتر در ماه در برابر ۴ تا ۷ انزال در ماه، ۰٫۸۱ با بازهٔ اطمینان ۰٫۷۲ تا ۰٫۹۲ برای دفعات در سنین ۲۰ تا ۲۹ سالگی بود.
برای دفعات در سنین ۴۰ تا ۴۹ سالگی این نسبت ۰٫۷۸ با بازهٔ اطمینان ۰٫۶۹ تا ۰٫۸۹ بود و ارتباط در بیماری کم‌خطر بیشتر دیده شد.
این مطالعه مشاهده‌ای است و دفعات انزال خوداظهار بوده و شامل همهٔ راه‌ها است، نه فقط خودارضایی. پس نمی‌توان نتیجه گرفت که انزال بیشتر علتِ کمتر شدن خطر سرطان پروستات است. نسبت خطر فقط یک همراهی را نشان می‌دهد، نه یک سازوکار.
خودارضایی با رضایت جنسی مردان چه نسبتی دارد؟
مرور نظاممند Cervilla و همکاران در سال ۲۰۲۴ روی ۲۲ مقاله نشان داد در مردان، در ۷۱٫۴ درصد مطالعهها رابطهٔ منفی میان خودارضایی انفرادی و رضایت جنسی دیده شد، در ۲۱٫۴ درصد بیرابطه و در ۷٫۲ درصد مثبت. این رابطه همبستگی است و جهت علیت از آن بیرون نمی‌آید.
نویسندگان این الگو را با نقش جبرانی خودارضایی سازگار می‌دانند، به‌ویژه برای مردان. در زنان ۴۰ درصد مطالعهها بیرابطه، ۳۳٫۳ درصد منفی و ۲۶٫۷ درصد مثبت بود. الگو در زنان متفاوت بوده است و مرور دلیل این تفاوت را روشن نمی‌کند.
در کار بالینی با مردان، الگویی که بارها دیده می‌شود این است که نگرانی دربارهٔ «تعداد دفعات» بیش از هر عدد مشخصی از شواهد آمده است؛ معیار بالینی آسیب به کار، رابطه و حال روانی است، نه شمارش. این مرور جهت رابطه را تعیین نمی‌کند.
در منابع این مقاله شواهد مستقیمی برای این ادعا نیست. در مطالعهٔ مقطعی Xi و همکاران در سال ۲۰۲۵ روی ۱٬۳۴۹ مرد، با افزایش دفعات انزال شاخص قطعه‌قطعه‌شدن دی‌ان‌ای اسپرم کاهش یافت و زنده‌مانی اسپرم بالا رفت، ولی حجم منی، غلظت اسپرم و شمار کل اسپرم کاهش یافت.
آیا خودارضایی خطر بیماریهای مقاربتی را کم میکند؟
در نخستیهای نر فرضیهٔ پرهیز از پاتوژن مطرح شده و خودارضایی را با شستن مجرای تناسلی و کم شدن خطر عفونت مرتبط میداند. اما در منابع بررسیشده هیچ کارآزمایی تصادفیای که اثر خودارضایی بهتنهایی را بر عفونت در مردان بسنجد دیده نشد؛ پس این ادعا تأیید مستقیم انسانی ندارد.
چند بار انزال در ماه مناسب است؟
هیچ عدد توصیهشدهای در این شواهد نیست و هیچ مرزی برای دفعات مناسب تعیین نشده است. تنها مقایسهٔ موجود از مطالعهٔ Rider و همکاران در سال ۲۰۱۶ میآید که ۲۱ انزال یا بیشتر در ماه را با ۴ تا ۷ انزال در ماه سنجید. آن مقایسه میان دو مقوله است، نه یک توصیه.
آیا خودارضایی رضایت جنسی را کم میکند؟
مرور نظاممند Cervilla و همکاران در سال ۲۰۲۴ نشان داد در مردان، ۷۱٫۴ درصد مطالعهها رابطهٔ منفی میان خودارضایی انفرادی و رضایت جنسی را گزارش کردند، ۲۱٫۴ درصد بیرابطه و ۷٫۲ درصد رابطهٔ مثبت. این رابطه همبستگی است و جهت آن روشن نیست.
جمع‌بندی: آنچه شواهد می‌گویند و نمی‌گویند
موضع تحریریهٔ ما این است که خودارضایی یک رفتار جنسی رایج و طبیعی است و ارزش آن را نباید با یک عدد یا با یک فایدهٔ ادعایی سنجید؛ آنچه از این شواهد برمی‌آید فقط همبستگی‌هایی محدود است. داده‌های نخستی‌ها الگویی تکاملی نشان می‌دهند و مطالعات انسانی به شاخص‌های اسپرم، خطر سرطان پروستات و رضایت جنسی محدود می‌مانند.
پژوهش تازه با اندازه‌گیری‌های دقیق‌تر می‌تواند این تصویر را روشن‌تر کند، ولی تا آن زمان نمی‌توان دربارهٔ فایده یا زیان آن حکم کلی داد.
به دنبال مشاوره ی حرفه‌ای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
Brindle M, Ferguson-Gow H, Williamson J, Thomsen R, Sommer V. The evolution of masturbation is associated with postcopulatory selection and pathogen avoidance in primates. Proc Biol Sci. 2023;290(2000):20230061. PMID: 37282530. DOI: 10.1098/rspb.2023.0061
Xi Q, Kong Q, Lv X, Dai R, Yu Y. Impact of ejaculation frequency on semen parameters and DNA fragmentation: a cross-sectional study. Reprod Biol Endocrinol. 2025;23(1):100. PMID: 40671092. DOI: 10.1186/s12958-025-01439-3
Rider JR, Wilson KM, Sinnott JA, Kelly RS, Mucci LA, Giovannucci EL. Ejaculation Frequency and Risk of Prostate Cancer: Updated Results with an Additional Decade of Follow-up. Eur Urol. 2016;70(6):974-982. PMID: 27033442. DOI: 10.1016/j.eururo.2016.03.027
Cervilla O, Álvarez-Muelas A, Sierra JC. Relationship between Solitary Masturbation and Sexual Satisfaction: A Systematic Review. Healthcare (Basel). 2024;12(2):235. PMID: 38255122. DOI: 10.3390/healthcare12020235
اعتبار تصاویر: تصویر شاخص و تصویر اول با هوش مصنوعی ساخته شده‌اند (Gemini 3.1 Flash via OpenRouter).
