میل جنسی زنان در طول چرخهٔ قاعدگی چطور تغییر میکند؟
مطالعهٔ کیزنر، بیتونی و پاستوره در ۲۰۲۵ روی ۵۸۵ زن ۱۸ تا ۴۰ ساله نشان داد میل جنسی و ترشحات لیزکننده در فاز تخمکگذاری کمی بیشتر گزارش میشود، اما تفاوت فردی میان این ۵۸۵ زن چنان بزرگ بود که نمیتوان یک بهترین زمان ثابت برای رابطهٔ جنسی در چرخه تعریف کرد.
این یافته دربارهٔ میانگین گروهی است، نه پیشبینی برای یک فرد مشخص. در همان نمونه، سن، داشتن شریک ثابت و مصرف قرصهای ضدبارداری هورمونی الگوی میل جنسی را در طول چرخه تعدیل میکردند. یعنی تصویری که یک زن از میل خود میبیند، زیر اثر این عوامل جابهجا میشود و از یک قاعدهٔ کلی قابل برداشت نیست.
میل جنسی از یک تقویم ثابت پیروی نمیکند. — Photo: Yan Krukau / Pexels
نکتهٔ روانشناختی این است که میل جنسی فقط زیستشناسی نیست. انتظار فرهنگی، خلق روزانه، کیفیت رابطه و میزان خستگی هم در آن سهم دارند. دادههای کیزنر، بیتونی و پاستوره دربارهٔ ۵۸۵ زن ۱۸ تا ۴۰ ساله نشان میدهد فاز تخمکگذاری نقطهٔ اوج نسبی است، اما پراکندگی پاسخها بزرگتر از آن است که از آن قاعده ساخته شود. پرسش درست این نیست که بهترین روز کدام است؛ پرسش درست این است که هر فرد در بدن خود چه چیزی را تجربه میکند.
بسیاری از افراد چرخهٔ خود را با تقویم میشناسند، نه با حس بدن. همین فاصله، جای مناسبی برای رشد باورهای نادرست فراهم میکند.
پس چرا رابطهٔ جنسی در دوران پریود همچنان «کثیف» یا شرمآور دانسته میشود؟
بر اساس فرا-تحلیل کیفی هنگان و همکاران در ۲۰۱۹ در مجلهٔ PLoS Medicine که ۷۶ مطالعه با بیش از ۶۰۰۰ شرکتکننده از ۳۵ کشور را بررسی کرد، شرم و انگ اجتماعی پیرامون قاعدگی الگویی تکرارشونده در فرهنگهای گوناگون است و به یک منطقه یا فرهنگ خاص محدود نمیشود.
همان فرا-تحلیل کیفی با پوشش ۷۶ مطالعه و بیش از ۶۰۰۰ شرکتکننده از ۳۵ کشور نشان داد شرم پیرامون قاعدگی مستقیماً بر سلامت روانی و رفتار زنان اثر میگذارد. جهت این اثر پنهانکاری است: کمگفتن دربارهٔ خون قاعدگی، مدیریت مخفیانهٔ آن و اجتناب از موقعیتهایی که نشانهای از قاعدگی در آنها دیده شود.
واژهٔ کثیف در این زمینه یک توصیف زیستی نیست؛ یک برچسب اخلاقی است که از کودکی آموخته میشود. کسی که این برچسب را درونی کرده، آن را با خودِ بدن اشتباه میگیرد و نه با یک باور فرهنگی. هنگان و همکاران در همان بررسی ۷۶ مطالعه نشان دادند این الگو در ۳۵ کشور با بافتهای فرهنگی متفاوت تکرار میشود، پس نسبت دادن آن به یک منطقهٔ خاص دقیق نیست.
این شرم فرهنگی چه اثری روی رابطهٔ زوجین میگذارد؟
وقتی خون قاعدگی پیشفرض کثیف دانسته شود، رابطه در روزهایی که میل جنسی واقعی بالاست کنار گذاشته میشود؛ دادههای کیزنر، بیتونی و پاستوره روی ۵۸۵ زن ۱۸ تا ۴۰ ساله نشان میدهد این میل میتواند در روزهای گوناگون چرخه ظاهر شود و به تخمکگذاری محدود نیست. آنچه تصمیم میگیرد، یک باور فرهنگی است، نه یک واقعیت زیستی.
در مشاورهٔ زوجین، این موضوع بارها دیده شده که یکی از دو طرف رابطه از کودکی خون قاعدگی را نشانهٔ ناپاکی آموخته و این باور، بدون هیچ گفتوگوی صریحی، به کاهش نزدیکی زوج در روزهای پریود انجامیده است.
الگوی تکرارشونده این است که هیچکس در آن رابطه نمیگوید چرا نزدیکی کم شده. یک طرف احساس طرد شدن میکند و طرف دیگر احساس شرم؛ سکوت ادامه پیدا میکند و سکوت به تفسیرهای شخصی راه میدهد. فرا-تحلیل کیفی هنگان و همکاران در ۲۰۱۹ روی ۷۶ مطالعه نشان داد شرم قاعدگی رفتار را جهت میدهد، و رفتار جنسی هم یکی از همین رفتارها است.
سکوت، فاصله را بهتدریج عادی میکند. زمانی که این فاصله طولانی شود، بازگشت به گفتوگوی ساده دشوارتر میشود، چون هر طرف سالها در نقش خود جا افتاده است.
هیچکس در این ماجرا مقصر نیست؛ آنچه به ارث رسیده یک هنجار فرهنگی است، نه یک انتخاب شخصی. تغییر این هنجار در سطح یک رابطه آغاز میشود، جایی که زوج دربارهٔ آنچه برایشان رخ میدهد حرف میزنند.
چه زمانی باید دربارهٔ این شرم با یک متخصص صحبت کرد؟
وقتی شرم به اجتناب تکرارشونده از نزدیکی، پریشانی پایدار یا فاصلهٔ عاطفی در رابطه انجامیده و فرد با تلاش خودش از آن بیرون نمیآید، مطرح کردن آن با متخصص سلامت روان یا سلامت جنسی گام منطقی بعدی است. این گفتوگو دربارهٔ ترجیح یا مرز نیست؛ دربارهٔ رنجی است که تکرار میشود.
مرز مشخص است: تفاوت گذاشتن میان یک ترجیح شخصی و یک شرم تحمیلی. اگر زن یا مردی آگاهانه ترجیح میدهد در روزهای پریود نزدیکی نداشته باشد، این یک انتخاب است و جای اصلاح ندارد. اما وقتی تصمیم از ترس، انزجار آموختهشده یا احساس گناه میآید، نشانهٔ آن است که یک باور بیرونی جای میل واقعی را گرفته است.
نشانههای دیگری هم هست: اجتناب از گفتوگو دربارهٔ چرخه، خجالت از بازگو کردن آن نزد شریک، احساس آلودگی پس از نزدیکی، و کاهش تدریجی نزدیکی بدون هیچ توضیحی. این نشانهها بهتنهایی بیماری نیستند، اما وقتی پایدار شوند بر کیفیت رابطه و سلامت روانی اثر میگذارند.
گفتوگو با متخصص در این مرحله به معنای تأیید یک مشکل جدی نیست. بسیاری از افراد فقط به یک فضای بیقضاوت نیاز دارند تا میان آنچه از کودکی آموختهاند و آنچه خودشان میخواهند، تفاوت بگذارند. فرا-تحلیل کیفی هنگان و همکاران در ۲۰۱۹ با پوشش ۷۶ مطالعه و بیش از ۶۰۰۰ شرکتکننده از ۳۵ کشور نشان داد این انگ جهانی است، پس فردی که با آن دستوپنجه نرم میکند، تنها نیست.
آیا رابطهٔ جنسی در دوران پریود از نظر پزشکی مشکلی دارد؟
برای بیشتر افراد، پریود خودش منع پزشکی برای نزدیکی نیست؛ تصمیم به رضایت هر طرف، بهداشت و راحتی بستگی دارد. اگر درد، عفونت یا خونریزی غیرمعمول هست، ارزیابی پزشکی لازم است.
آیا میل جنسی زنان در پریود واقعاً کمتر است؟
قاعدهٔ کلی وجود ندارد. کیزنر، بیتونی و پاستوره در ۲۰۲۵ روی ۵۸۵ زن ۱۸ تا ۴۰ ساله تفاوت فردی بزرگ و نقش سن و داشتن شریک ثابت و مصرف قرصهای ضدبارداری هورمونی را گزارش کردند.
شرم پیرامون قاعدگی از کجا میآید؟
از یادگیری فرهنگی، نه از زیستشناسی. هنگان و همکاران در ۲۰۱۹ با بررسی ۷۶ مطالعه نشان دادند این شرم در ۳۵ کشور تکرار میشود و بر رفتار و سلامت روانی اثر میگذارد.
زوجها چطور میتوانند دربارهٔ این موضوع بدون خجالت گفتوگو کنند؟
با شروع از تجربهٔ شخصی بهجای داوری دربارهٔ بدن دیگری، با گفتن آنچه هرکس از کودکی آموخته، و با پذیرش اینکه هر طرف ممکن است متفاوت فکر کند. اگر گفتوگو به بنبست رسید، حضور متخصص کمککننده است.
جمعبندی
دادههای کیزنر، بیتونی و پاستوره در ۲۰۲۵ روی ۵۸۵ زن ۱۸ تا ۴۰ ساله نشان داد میل جنسی الگوی واحدی در چرخه ندارد و فاز تخمکگذاری فقط اوج نسبی است. در سوی دیگر، هنگان و همکاران در ۲۰۱۹ با بررسی ۷۶ مطالعه و بیش از ۶۰۰۰ شرکتکننده از ۳۵ کشور نشان دادند شرم قاعدگی ساختهٔ فرهنگ است، نه ویژگی بدن. جدا کردن باور از واقعیت، مسیر رابطه را بازتر میکند.
به دنبال مشاوره ی حرفهای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
