جملهای که سکستراپیستها شاید بیش از هر جملهٔ دیگری در اتاق درمان میشنوند این است: «او هیچوقت نمیخواهد» — یا برعکس: «او همیشه میخواهد». اختلاف میل جنسی (Desire Discrepancy) یعنی وضعیتی که سطح تمایل دو شریک عاطفی به رابطه جنسی با هم هماهنگ نیست؛ تجربهای که برای زوجها در تهران، تورنتو، دبی یا سیدنی به یک اندازه آشناست و برخلاف تصور رایج، بهخودیخود نشانهٔ «خراب بودن» رابطه نیست.
بر اساس پژوهشی که در سال ۲۰۲۶ در نشریهٔ Journal of Sex & Marital Therapy منتشر شد، از میان ۱٬۳۱۷ شرکتکننده، بیش از نیمی (حدود ۵۷ درصد) دربارهٔ میل جنسی خود نگرانی داشتند و در میان همین افراد نگران، ۴۲ درصد گفتند مسئلهٔ اصلیشان هماهنگ نبودن میلشان با شریک عاطفی است. نویسندگان همین مطالعه تأکید میکنند که نگرانی دربارهٔ میل جنسی یکی از شایعترین دلایل مراجعهٔ زوجها به درمانگر است.
یافتهٔ مهم دیگر این پژوهش کمتر دیده میشود: بخش بزرگی از شرکتکنندگان اصلاً نمیدانستند «میل طبیعی» چیست و همین ابهام، اضطرابشان را بیشتر میکرد. میل جنسی مانند اشتها نوسان دارد؛ با خستگی، استرس، بیماری و مرحلهٔ زندگی بالا و پایین میشود و مقایسهٔ خود با تصویر رسانهای از سکس، معیار درستی نیست.
میل جنسی مانند اشتها نوسان دارد؛ مقایسهٔ خود با تصویر رسانهای از سکس، معیار درستی نیست. — Photo: Inna Mykytas / Pexels
چرا میل جنسی دو نفر همسطح نیست؟
میل جنسی برآیند همزمان عوامل زیستی (هورمونها، خواب، داروها، خستگی)، روانی (استرس، خلق پایین، تصویر بدن) و رابطهای (تعارض حلنشده، یکنواختی، فاصلهٔ عاطفی) است؛ طبیعی است که این معادله برای دو انسان متفاوت، جواب یکسان ندهد. در متون سکستراپی دو الگوی میل توصیف میشود: میل خودانگیخته که پیش از رابطه ظاهر میشود و میل واکنشی که در جریان صمیمیت ساخته میشود. وقتی زوجی این تفاوت را نشناسد، فردِ دارای میل واکنشی بهاشتباه برچسب «بیمیل» میخورد.
فرهنگ هم سهم پنهانی دارد. مطالعهای در Archives of Sexual Behavior (سال ۲۰۲۵) روی ۸۲۹ زن نشان داد هرچه زنان بیشتر به کلیشههای جنسیتی — بهویژه این باور که «میل مرد ذاتاً بیشتر از زن است» — پایبند باشند، میل جنسی کمتری را تجربه و گزارش میکنند. برای زوجهای ایرانی که میان دو فرهنگ زندگی میکنند، چه در تهران و چه در ونکوور یا لسآنجلس، این کلیشهها اغلب نامرئی اما فعالاند.
از منظر روانکاوانه، میل جنسی بهندرت فقط دربارهٔ بدن است؛ حامل هیجانهایی است که در رابطه به زبان نیامدهاند. خشم فروخورده، احساس دیدهنشدن، ترس از صمیمیت یا کشمکش پنهان بر سر کنترل، اغلب پیش از آنکه گفته شوند، خود را در اتاق خواب نشان میدهند. به همین دلیل «کم شدن میل» گاهی نه یک نقص، بلکه یک پیام است؛ و رمزگشایی این پیام معمولاً بیش از هر تکنیکی به رابطه کمک میکند.
گاهی کاهش میل، زبان هیجانهایی است که در رابطه گفته نشدهاند. — Photo: Wolrider YURTSEVEN / Pexels
آیا شیوهٔ «نه» گفتن اهمیت دارد؟
پژوهشی که در سال ۲۰۲۵ در Journal of Sex & Marital Therapy منتشر شد، مردانی با اختلال میل جنسی کمکار (HSDD) و شریکهایشان را بررسی کرد و نشان داد شیوهٔ «نه» گفتن به پیشقدمی شریک، بر رضایت هر دو نفر اثر میگذارد: طفره رفتن یا «نه» خصمانه با رضایت جنسی و رابطهای پایینتر در هر دو طرف همراه بود؛ در حالی که «نه» اطمینانبخش (نه امشب، ولی تو را میخواهم) یا «نه» شفاف و محترمانه با رضایت بالاتر همراهی داشت. مسئله فقط این نیست که چند بار رابطه دارید؛ این است که «نه» چگونه گفته و چگونه شنیده میشود.
چگونه اختلاف میل جنسی را مدیریت کنیم؟
مطالعهای در سال ۲۰۲۴ در Journal of Marital and Family Therapy روی ۳۰۰ بزرگسالِ دارای اختلاف میل، پنج راهبرد رایج زوجها را شناسایی کرد: گفتوگو دربارهٔ میل، رفتارهای جایگزین صمیمیت (لمس و در آغوش گرفتن بدون انتظار سکس)، تن دادن بدون میل، سپردن کنترل به یکی از طرفین، و هیچ کاری نکردن. شرکتکنندگان گفتوگو و رفتارهای جایگزین را مؤثرترین، و سکوت و انفعال را بیاثرترین راه میدانستند.
اگر گفتوگو بارها به بنبست یا دعوا ختم شده، کمک گرفتن از متخصص گام بعدی است. اختلاف میل جنسی یکی از درمانپذیرترین مسائل رابطه است و بخش بزرگی از کار روزانهٔ سکستراپی دقیقاً همین موضوع است.
وقتی گفتوگو به بنبست میرسد، حضور یک متخصص چرخهٔ سرزنش را متوقف میکند. — Photo: Vitaly Gariev / Pexels
بله. در پژوهشی با ۱٬۳۱۷ شرکتکننده، ۵۷ درصد دربارهٔ میل جنسی خود نگرانی داشتند و ناهماهنگی با شریک، شایعترین شکل آن بود. اختلاف میل زمانی مشکلساز میشود که به چرخهٔ سرزنش، اجبار یا قهر تبدیل شود، نه صرف وجودش.
آیا کم بودن میل یکی از طرفین یعنی پایان عشق؟
خیر. میل جنسی تابع خواب، استرس، دارو، هورمونها و وضعیت رابطه است و نوسان آن طبیعی است. بسیاری از زوجهای رضایتمند هم درجاتی از اختلاف میل را تجربه میکنند؛ تعیینکننده، شیوهٔ مدیریت آن است.
چه زمانی باید برای اختلاف میل جنسی به متخصص مراجعه کرد؟
وقتی گفتوگوها مکرراً به دعوا یا سکوت ختم میشود، یکی از طرفین احساس طردشدگی یا اجبار میکند، یا اختلاف میل به سایر بخشهای رابطه سرایت کرده است. مراجعهٔ زودتر، پیش از شکلگیری رنجش مزمن، نتیجهٔ بهتری دارد.
آیا میل جنسی مردان ذاتاً بیشتر از زنان است؟
تصویر واقعی پیچیدهتر از این کلیشه است. مطالعهٔ ۲۰۲۵ روی ۸۲۹ زن نشان داد خودِ باور به این کلیشه با میل کمتر در زنان همراه است؛ یعنی بخشی از تفاوت مشاهدهشده، ساختهٔ هنجارهای فرهنگی است نه زیستشناسی.
نتیجهگیری
اختلاف میل جنسی نه نشانهٔ بیعشقی است و نه حکم پایان رابطه؛ شایعترین موضوعی است که زوجها را به اتاق درمان میآورد و یکی از پاسخپذیرترینها هم هست. زوجهایی که یاد میگیرند بهجای شمردن دفعات، دربارهٔ معنای میل و «نه» گفتن با هم حرف بزنند، معمولاً نهفقط رابطهٔ جنسی، بلکه صمیمیت کلی رابطه را بازسازی میکنند. با شناخت درست و در صورت نیاز همراهی یک متخصص، این مسیر کاملاً طیشدنی است.
به دنبال مشاوره ی حرفهای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
به نقل از پایگاه PubMed (کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا):
Park JT, Levang SL, et al. Worrying About Low Libido: A Mixed-Method Evaluation of Sexual Desire Across Gender, Sexual Orientation, and Relationship Status. Journal of Sex & Marital Therapy. 2026;52(5):513–529. DOI: 10.1080/0092623X.2026.2666147 (PMID: 42169615)
Clark AN, Walters TL, Lefkowitz ES. It’s an ongoing discussion about desire: Adults’ strategies for managing sexual and affectionate desire discrepancies in romantic relationships. Journal of Marital and Family Therapy. 2024;50(3):669–686. DOI: 10.1111/jmft.12709 (PMID: 38605513)
Jang GE, Corsini-Munt S, et al. Sexual Rejection Behaviors Used by Men with Hypoactive Sexual Desire Disorder. Journal of Sex & Marital Therapy. 2025;51(8):845–862. DOI: 10.1080/0092623X.2025.2557476 (PMID: 40955642)
Smets JW, Miller S, Leys C. The Impact of Heterosexual Scripts on Women’s Sexual Desire in Relationships. Archives of Sexual Behavior. 2025;54(3):1023–1041. DOI: 10.1007/s10508-025-03096-4 (PMID: 40011322)
Image Credits
Featured Image Photo by Nikolina – pexels.com
Content Images Photo by Inna Mykytas – pexels.com Photo by Wolrider YURTSEVEN – pexels.com Photo by Vitaly Gariev – pexels.com
