بازگشت میل و راحتی جنسی پس از زایمان معمولاً کندتر و پیچیدهتر از انتظار زوجهاست و این «طبیعی» است، نه نشانهٔ شکست رابطه. پژوهشی تازه در مجلهٔ Archives of Sexual Behavior یادآوری میکند که برآورد شیوع مشکلات جنسی در دورهٔ اطراف زایمان بین ۳۶ تا ۸۸ درصد گزارش شده است؛ میل کم، دشواری در تحریک و روانی، درد هنگام نزدیکی و مشکل در ارگاسم شایعاند. در یک مطالعهٔ کیفی سوئدی هم، زنان سلامت جنسی پس از زایمان را «سازگاری با بدنی تغییرکرده» توصیف میکردند، نه بازگشت به گذشته.
برآوردها به روش سنجش و زمان اندازهگیری بستگی دارند و به همین دلیل بازهٔ ۳۶ تا ۸۸ درصد اینقدر پهن است. در یک پژوهش مقطعی که ۲۰۲۶ در BMJ Public Health منتشر شد، ۴۰۰ مادر مراجعهکننده به یک مرکز درمانی در گوندر اتیوپی با پرسشنامهٔ شاخص عملکرد جنسی زنان (FSFI) سنجیده شدند و ۵۶ درصد آنها اختلال عملکرد جنسی داشتند؛ یعنی از هر ده مادر در این نمونه، بیش از پنج نفر.
این عدد را با احتیاط بخوانید: نمونه از منطقهای با منابع محدود است، پاسخها خودگزارشی است و طرح مقطعی نمیتواند علت و معلول را از هم جدا کند. آنچه از آن میماند تصویر کلی است: مشکل جنسی پس از زایمان استثنا نیست.
همان مقاله یادآوری میکند که نمرهٔ کل FSFI برای دورهٔ بارداری و پس از زایمان پشتوانهٔ آماری کافی ندارد و هر حوزه، یعنی میل، تحریک، روانی، ارگاسم، رضایت و درد، جداگانه خوانده میشود. برای زوجها یعنی «کل رابطهٔ جنسی» را نمیشود با یک برچسب خلاصه کرد؛ ممکن است میل کم باشد ولی رضایت خوب.
صمیمیت پس از زایمان اغلب از یک لمس آرام و بیعجله شروع میشود — Photo: Kampus Production / Pexels
چه چیزهایی احتمال مشکل جنسی پس از زایمان را بیشتر میکند؟
در همان مطالعهٔ ۴۰۰ مادر، چند عامل با اختلال عملکرد جنسی همراه بود: زایمان با کمک ابزار (نسبت شانس تعدیلشده ۷٫۱۱؛ فاصلهٔ اطمینان ۲٫۷۲ تا ۱۸٫۹۰)، افسردگی پس از زایمان (۴٫۳۴؛ ۳٫۲۳ تا ۷٫۷۸)، سن مادر بالای ۴۰ سال (۶٫۹۳؛ با فاصلهٔ اطمینان بسیار پهن، ۱٫۴۵ تا ۳۲٫۹۹، چون این گروه کوچک بود)، نبود مراقبتهای دورهٔ بارداری (۲٫۳۳) و برش ناحیهٔ زایمان (۱٫۷۳؛ ۱٫۰۳ تا ۲٫۸۹). نسبت شانس با «خطر مطلق» یکی نیست: یعنی شانس دیدهشدن اختلال در این گروهها چند برابر بود، نه اینکه هر مادرِ این گروهها حتماً دچار آن میشود.
پژوهش دیگری در International Urogynecology Journal ۸۶ زن با زایمان واژینال را از ماه دوم تا ماه ششم پس از زایمان دنبال کرد؛ ۴۵ نفرشان آسیب عضلات کف لگن (پارگی درجهٔ ۲ یا بیشتر) داشتند. در کل گروه، عملکرد جنسی، روانی و ناراحتی هنگام لمس ناحیهٔ بیرونی بهتر شد، اما میل جنسی پایینتر رفت و درد هنگام نفوذ تغییری نکرد. در ماه ششم، زنانِ دارای آسیب کف لگن نمرهٔ کلی و روانی پایینتر و درد بیشتری گزارش کردند، هرچند مسیر بهبودشان با گروه دیگر موازی بود. محدودیت: نمونهٔ کوچک و داوطلبانه.
یافتهٔ عملیتر این است: از زنانی که گفتند به توانبخشی کف لگن دسترسی داشتهاند، فقط ۳۳٫۹ درصد هم ارجاع شده بودند و هم واقعاً دیده شده بودند، و ۸۶٫۹ درصدِ کسانی که این کمک را گرفتند بهبود نشانهها را گزارش کردند. یعنی گاهی مشکل این است که کسی نپرسیده و ارجاعی نداده است.
چرا «برگشتن به قبل» هدف درستی نیست؟
در پژوهش کیفی سوئدی منتشرشده در Reproductive Health، با ۲۰ زن که در دو سال گذشته زایمان کرده بودند مصاحبه شد. آنها سلامت جنسی را «فرایند سازگاری» توصیف میکردند، نه بازگشت به تجربهٔ پیش از بارداری. چهار مضمون دیده شد: زنده کردن میل در بدنی که تغییر کرده، زندگی با اثر تجربهٔ زایمان، تعادل میان هویت والدی و هویت جنسی، و پیمودن این مسیر بدون حمایت. شرکتکنندگان مراقبت پس از زایمان را بیشتر معطوف به پیشگیری از بارداری و «آماده بودن برای نزدیکی» میدانستند، نه سلامت جنسی به معنای گسترده. این نتایج از ۲۰ نفر در یک کشور آمده و تعمیم آماری ندارد.
پژوهش کیفی دیگری در Sexual & Reproductive Healthcare، با ۲۳ مادر و ۱۴ شریک زندگی (در دو گروه بحث)، بین ۱۲ هفته تا یک سال پس از زایمان، هر دو روی سکه را نشان داد: تنش میان مراقبت از نوزاد و میل و صمیمیت، و در عین حال رابطههایی که با تقسیم مسئولیتها محکمتر شدند. راهبردهایی که خود زوجها ساختند اینها بود: احترام به تفاوت نیازهای جنسی، پذیرش تغییرهای جسمی، حرف زدن با هم، و ساختن زمان و فضا برای صمیمیت.
از منظر روانکاوانه، تولد یک کودک فقط رویدادی جسمی نیست؛ جایگاه زن و مرد را هم بهعنوان «مادر و پدر» و هم بهعنوان «دو دلداده» دوباره تعریف میکند و گاهی این دو هویت با هم رقابت میکنند. این تفسیر است و از خود مطالعات برنمیآید.
زوجها چه میتوانند بکنند و چه زمانی کمک حرفهای بگیرند؟
اینها جایگزین توصیهٔ پزشک نیستند. اول، «آماده بودن» را با پایان دورهٔ نقاهت جسمی یکی نگیرید؛ در پژوهشهای بالا بسیاری از زنان پس از ترمیم جسمی هنوز درد یا میل کم داشتند و عجلهٔ زوج آن را حل نمیکند. دوم، صمیمیت بدون نفوذ، یعنی لمس، در آغوش کشیدن، ماساژ و گفتگو، بخشی از مسیر بازگشت است، نه جایگزینِ ناقص آن. سوم، دربارهٔ خواستهها و ترسها بیپرده و بیاتهام حرف بزنید؛ در همین پژوهش همین گفتگو از راهبردهای کلیدی بود.
چهارم، دردی که ماهها ادامه دارد، افسردگی پس از زایمان (که در مطالعهٔ ۴۰۰ نفره با اختلال جنسی پیوند داشت) یا ناامیدی از رابطه دلیل کافی برای مراجعه به پزشک زنان، متخصص کف لگن یا سکستراپیست است.
زمان یکسانی برای همه وجود ندارد. مطالعات مرورشده نشان میدهند بهبود جسمی، درد، خستگی و میل هر دو نفر با هم تعیینکنندهاند، نه یک تاریخ ثابت. پیش از شروع دربارهٔ ترمیم زایمان با پزشک زنان یا ماما مشورت کنید و اگر هنوز درد یا نگرانی دارید عجله نکنید.
آیا کمشدن میل جنسی پس از زایمان طبیعی است؟
بله، شایع است. در گروه ۸۶ نفرهٔ International Urogynecology Journal، میل جنسی از ماه دوم تا ششم پس از زایمان پایینتر رفت، در حالی که بخشهای دیگر عملکرد جنسی بهتر شد. این یعنی میل ممکن است دیرتر از بدن برگردد؛ اگر ماهها ادامه یافت و شما را آزار داد، با متخصص صحبت کنید.
آیا درد هنگام نزدیکی پس از زایمان را باید تحمل کرد؟
خیر. در همان مطالعه درد هنگام نفوذ پایدارترین نشانه بود و در ماه ششم هنوز وجود داشت. از زنانی که کمک متخصص کف لگن گرفتند، ۸۶٫۹ درصد بهبود نشانهها را گزارش کردند. درد پایدار دلیل کافی برای مراجعه به پزشک است، نه چیزی که باید بیصدا تاب آورد.
شریک زندگی چه نقشی در بازگشت صمیمیت دارد؟
در همین پژوهش با ۲۳ مادر و ۱۴ شریک، تقسیم مسئولیتهای نگهداری از نوزاد، احترام به تفاوت نیازها و گفتگوی صریح از راهبردهای کلیدی بود. نقش شریک فقط صبر کردن نیست؛ حضور فعال در کارهای روزمره و شنیدن بیقضاوت، شرایط بازگشت میل و اعتماد را فراهم میکند.
مسیر بازگشت به صمیمیت پس از زایمان معمولاً خطی نیست، ولی پژوهشها زوجهایی را نشان میدهند که با گفتگو، صبر و کمک درست، رابطهای تازه و رضایتبخش ساختهاند.
به دنبال مشاوره ی حرفهای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
Santos-Iglesias P, Rosen NO, Dawson SJ. A Validation Study of the Female Sexual Function Index for Use in Pregnant and Postpartum Samples. Arch Sex Behav. 2026. PMID: 42687074 · DOI: 10.1007/s10508-026-03519-w
Negash MT, Agegnehu GT, Tsehay CT, et al. Postpartum sexual dysfunction in resource-limited settings: a cross-sectional study of maternal sexual health. BMJ Public Health. 2026. PMID: 42781554 · DOI: 10.1136/bmjph-2025-004459
Berg-Poppe P, Barker MA, Soodsma K, et al. Postpartum Sexual Function in Women with Intrapartum Pelvic Floor Muscle Trauma. Int Urogynecol J. 2026. PMID: 42678515 · DOI: 10.1007/s00192-026-06824-z
Goldkuhl L, Åkeflo L, Wallner E, et al. Sexual health after childbirth: a qualitative study of women’s experiences. Reprod Health. 2026. PMID: 42786483 · DOI: 10.1186/s12978-026-02458-y
Saiz-Sans L, Crespo-Mirasol E, Lluch-Canut MT, et al. Sexual-affective experiences of women and partners postpartum and related biopsychosocial factors and adaptation strategies. Qualitative study. Sex Reprod Healthc. 2026. PMID: 42372498 · DOI: 10.1016/j.srhc.2026.101252
منابع تصاویر
عکس دستهای در هم گرهخوردهٔ زوج: Kampus Production / Pexels. تصاویر دیگر بازآفرینی هنریاند و شخص واقعیای در آنها نشان داده نشده است.
