وقتی از زودانزالی حرف می‌زنیم، همه‌چیز معمولاً به یک عدد خلاصه می‌شود: چند دقیقه؟ اما پژوهشی که نظر خودِ زنان را مستقیم پرسیده، تصویر دیگری نشان می‌دهد.
پاسخ کوتاه: برای بسیاری از زنان، آزاردهنده‌ترین بخش زودانزالی کوتاهیِ زمان نیست؛ احساسِ دیده‌نشدن است. در نظرسنجی‌ای روی ۱٬۴۶۳ زنِ ۲۰ تا ۵۰ ساله در مکزیک، ایتالیا و کرهٔ جنوبی، شایع‌ترین دلیل ناراحتی جنسی (۴۷٫۶ درصد؛ با محاسبه از همین درصد، حدود ۶۹۶ نفر) این بود که مرد به‌جای توجه به همسرش، روی «عملکرد» خودش متمرکز است. «فاصلهٔ کوتاه میان دخول و انزال» با ۳۹٫۹ درصد دوم بود و «نداشتن کنترل بر انزال» با ۲۴٫۱ درصد سوم. این یافته با اجماع پژوهشی که زودانزالی را مشکلی دونفره میداند همسوست.
زنان در زودانزالی دقیقاً از چه چیزی ناراحت می‌شوند؟
این پژوهش را آندریا بوری و همکارانش در سال ۲۰۱۴ در مجلهٔ The Journal of Sexual Medicine منتشر کردند. شرکت‌کنندگان عضو یک پنل اینترنتی بودند و به پرسشنامه‌هایی دربارهٔ انزال همسر، کیفیت رابطه و کارکرد جنسی خود پاسخ دادند.
بند قابل‌نقل: «در نظرسنجیِ ۱٬۴۶۳ زن، بیتوجهی مرد و تمرکز او بر عملکرد (۴۷٫۶ درصد) بیش از کوتاهی زمان (۳۹٫۹ درصد) دلیل ناراحتی جنسی بود.» — بوری و همکاران، ۲۰۱۴
نزدیک به یک‌چهارم زنان (۲۲٫۸ درصد؛ با محاسبه، حدود ۳۳۴ نفر) گفتند مشکل انزالِ مرد پیش‌تر به پایان یکی از رابطه‌هایشان انجامیده است، و زنانی که «مدت» را مهم می‌دانستند بیشتر از چنین جدایی‌ای خبر دادند. به گفتهٔ نویسندگان، منبع مهم ناراحتی زنان فقط کنترل یا مدت نیست؛ تمرکزِ نادرستِ توجه و نادیده‌گرفتن شکل‌های دیگر رابطهٔ جنسی هم هست.
یعنی مردی که ذهنش درگیر شمردن ثانیه‌هاست، برای همسرش حاضر نیست.
محدودیت‌ها را هم باید دید: داده‌ها خودگزارشی‌اند، نمونه از یک پنل اینترنتی و فقط از سه کشور آمده و طراحی مقطعی مطالعه نمی‌تواند رابطهٔ علت و معلولی را ثابت کند. [نیاز به بررسی بیشتر: این نسبت‌ها در زنان ایرانی سنجیده نشده است.] این یافته با مرورهای بالینی همسوست.
آنچه زن در رابطه می‌خواهد بیش از دقیقه‌ها، نگاه و توجهِ حاضر است — Image: AI-generated / Gemini 3.1 Flash via OpenRouter
چرا زودانزالی مشکلِ «ما» است، نه فقط مشکلِ «او»؟
آلساندرا گراتزیوتین و استنلی آلتهاف در مروری که سال ۲۰۱۱ در همان مجله منتشر شد، شواهد را این‌طور جمع‌بندی کردند: همسرانِ مردان مبتلا به زودانزالی، مشکلات جنسی بیشتر، رضایت کمتر، پریشانی و دشواری بین‌فردی بیشتر و مشکلات ارگاسمی بیشتری گزارش می‌کنند. اگر مشکل بی‌پاسخ بماند، شکاف عاطفی میان دو نفر عمیق‌تر می‌شود.
بند قابل‌نقل: «پزشکان باید زودانزالی را مشکلِ زوج بدانند و تا جایی که ممکن است همسر را در درمان شریک کنند.» — گراتزیوتین و آلتهاف، ۲۰۱۱
در پژوهش کیفی دنیس رویکی و همکاران (۲۰۰۸) با ۱۷۲ مرد مبتلا و ۶۷ همسر در آمریکا و پنج کشور اروپایی، شرکت‌کنندگان گفتند زودانزالی مانع رسیدن به صمیمیت کامل است، حتی وقتی همسر در مجموع از رابطهٔ جنسی راضی بود. این مطالعه کیفی و نمونه‌اش کوچک است و شیوع را برآورد نمی‌کند.
ریموند روزن و همکاران (۲۰۱۶) ۱٬۰۰۹ زوجِ میانسال و مسن‌تر را در برزیل، آلمان، ژاپن، اسپانیا و آمریکا بررسی کردند. مردانی که یک یا چند مشکل جنسی داشتند شادی کمتری در رابطه و رضایت جنسی کمتری گزارش کردند و همسرانشان هم کاهش داشتند، اما کمتر از خود مردان. نکتهٔ کلیدی این است که این ارتباط‌ها «اندک» بود و پژوهشگران آن را به سطح بالای محبت جسمی و شادی در این زوج‌های متعهد نسبت دادند. محدودیت: طراحی مقطعی و نمونهٔ زوج‌های رابطه‌های طولانی.
از نگاه روانکاوی، چرا مرد در لحظهٔ رابطه «غایب» می‌شود؟
از منظر روانکاوی، ترس از قضاوت «داوری درونی» را بیدار میکند و توجه را از همسر به خود برمی‌گرداند. مردی که از ناکافی‌بودن می‌ترسد، در لحظهٔ رابطه بیش از آن‌که با همسرش باشد، با این داور درونی درگیر است؛ رابطه به امتحان بدل می‌شود و همسر به ناظرِ امتحان. همان چیزی که زنان در پژوهش بوری آزاردهنده‌تر از زمان دانستند، یعنی بیتوجهی، دقیقاً از همین‌جا زاده می‌شود.
شرم هم نقش دارد. بسیاری از مردان پس از هر تجربهٔ ناموفق سکوت می‌کنند یا از نزدیکی طفره می‌روند تا با احساس ناکافی‌بودن روبه‌رو نشوند. اما زن معمولاً این سکوت را به‌عنوان بی‌علاقگی یا طرد می‌خواند، نه به‌عنوان شرم.
در تجربهٔ بالینی متخصصان با زوج‌های ایرانی در تهران و مهاجرت، یک الگو بارها دیده می‌شود: مرد ماه‌ها دربارهٔ مشکل حرف نمی‌زند، زن کم‌کم خودش را مقصر میداند یا فکر میکند جذابیتش را از دست داده، و هر دو در سکوتی که از شرم فرهنگیِ حرف‌زدن دربارهٔ رابطهٔ جنسی تغذیه می‌شود، از هم دور می‌شوند. وقتی همین زوج‌ها کنار هم حرف می‌زنند، زن اغلب می‌شنود که موضوع خستگی از او نبوده و مرد می‌فهمد همسرش بیش از دقیقه‌ها، حضور او را می‌خواسته است.
چه زمانی کمک حرفه‌ای لازم است و از کجا شروع کنیم؟
یک شبِ زودتر از انتظار، اختلال نیست. اگر این الگو ماه‌ها ادامه داشته، اگر یکی از شما یا هر دو از رابطه طفره می‌روید، یا اگر بحث‌ها به سرزنش و دلخوری کشیده، وقت آن است که با یک متخصص سلامت جنسی صحبت کنید. پیشنهاد مرور گراتزیوتین و آلتهاف روشن است: بهترین مسیر وقتی پیدا می‌شود که متخصص با هر کدام از زوجین جداگانه و با هر دو با هم گفت‌وگو کند.
تا آن زمان، گفت‌وگو را در زمانی آرام و بدون سرزنش بیرون از اتاق خواب ببرید و رابطه را به دخول خلاصه نکنید؛ زنان در پژوهش بوری از نادیده‌گرفتن شکل‌های دیگر فعالیت جنسی گله داشتند و نوازش و بوسه هم از همین‌هاست.
در نظرسنجی بوری و همکاران (۲۰۱۴) روی ۱٬۴۶۳ زن، ۲۲٫۸ درصد گفتند مشکل انزال مرد پیش‌تر به پایان یکی از رابطه‌هایشان انجامیده است. این داده خودگزارشی است و علت را ثابت نمی‌کند، اما نشان می‌دهد مشکلِ بی‌پاسخ رابطه را فرسوده میکند؛ گفت‌وگو و کمک به‌موقع مسیر را تغییر می‌دهد.
همسر چطور میتواند در زودانزالی کمک کند؟
مرور گراتزیوتین و آلتهاف (۲۰۱۱) زودانزالی را مشکلِ زوج میداند و حضور همسر در درمان را توصیه میکند. همسر میتواند بیرون از اتاق خواب و بدون سرزنش از تجربهاش بگوید، رابطه را به دخول خلاصه نکند و در جلسههای مشاوره کنار شریکش باشد.
آیا فقط طولانیتر شدن رابطه مشکل را حل میکند؟
نه لزوماً. در پژوهش بوری، «بیتوجهی مرد و تمرکز بر عملکرد» (۴۷٫۶ درصد) بیش از «کوتاهی زمان» (۳۹٫۹ درصد) دلیل ناراحتی زنان بود. اگر زمان بیشتر شود ولی ذهن مرد درگیر عملکرد بماند، بخش مهمی از نارضایتی همسر باقی میماند.
آیا مشکل جنسی مرد همیشه رضایت همسر را از بین می‌برد؟
خیر. در مطالعهٔ روزن و همکاران روی ۱٬۰۰۹ زوج در پنج کشور، همسرانِ مردانِ دارای مشکل جنسی رضایت کمتری داشتند، اما کمتر از خود مردان، و این ارتباط اندک بود. پژوهشگران آن را به محبت جسمی و شادی بالای این زوج‌های متعهد نسبت دادند.
نتیجه‌گیری: زمان مهم است، اما حضور مهم‌تر
پژوهش‌ها نشان می‌دهند آنچه رابطه را آسیب‌پذیر میکند بیشتر سکوت، شرم و غیبتِ ذهنی است تا خودِ دقیقه‌ها. خبر خوب این است که همین عوامل قابل تغییرند. زوجی که بتواند بدون سرزنش دربارهٔ تجربهاش حرف بزند، صمیمیت را به دخول خلاصه نکند و در صورت نیاز با هم از متخصص کمک بگیرد، اغلب به رابطه‌ای نزدیک‌تر از قبل می‌رسد.
به دنبال مشاوره ی حرفه‌ای برای بهبود مسائل زناشویی و یا مسائل مربوط به سلامت روان خود هستید؟
Burri A, Giuliano F, McMahon C, Porst H. Female partner’s perception of premature ejaculation and its impact on relationship breakups, relationship quality, and sexual satisfaction. J Sex Med. 2014;11(9):2243-55. PMID: 24774717. doi:10.1111/jsm.12551
Graziottin A, Althof S. What does premature ejaculation mean to the man, the woman, and the couple? J Sex Med. 2011;8 Suppl 4:304-9. PMID: 21967392. doi:10.1111/j.1743-6109.2011.02426.x
Revicki D, Howard K, Hanlon J, Mannix S, Greene A, Rothman M. Characterizing the burden of premature ejaculation from a patient and partner perspective: a multi-country qualitative analysis. Health Qual Life Outcomes. 2008;6:33. PMID: 18474090. doi:10.1186/1477-7525-6-33
Rosen RC, Heiman JR, Long JS, Fisher WA, Sand MS. Men with Sexual Problems and Their Partners: Findings from the International Survey of Relationships. Arch Sex Behav. 2016;45(1):159-73. PMID: 26228991. doi:10.1007/s10508-015-0568-3
Image Credits
Featured image and in-text couple image: AI-generated / Gemini 3.1 Flash via OpenRouter.
